Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 28
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
श्रीकृष्म उवाच अयि नगनं दिनि निन्दितचन्द्रमुखि त्वमिमं जमदग्निसुतम् / नय निजहस्तसरोजसमर्पितम्स्तकमङ्कमनन्तगुणे
Transliteration
śrīkṛṣma uvāca ayi naganaṃ dini ninditacandramukhi tvamimaṃ jamadagnisutam / naya nijahastasarojasamarpitamstakamaṅkamanantaguṇe
Translation
Śrī Kṛṣṇa said: “O daughter of the Mountain King, whose face outshines the moon, receive this son of Jamadagni. O you of endless virtues—he has laid his head upon your lotus hands; take him into your embrace.”
Word by Word
श्री-कृष्णःSri Krishna
श्री-कृष्णः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + कृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः/उपपद-समासः ‘श्रीमान् कृष्णः’ (honored Krishna)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अयिO!
अयि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootअयि (अव्यय)
Formसम्बोधन-अव्यय (vocative particle: O!)
नग-नन्दिनिO daughter of the Mountain (Himalaya)
नग-नन्दिनि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनग + नन्दिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-एकवचन (Vocative); समासः षष्ठी-तत्पुरुषः ‘नगस्य (हिमालयस्य) नन्दिनी’
निन्दित-चन्द्र-मुखिO moon-faced one who eclipses the moon
निन्दित-चन्द्र-मुखि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनिन्दित + चन्द्र + मुखिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-एकवचन; बहुव्रीहिः ‘निन्दितः चन्द्रः मुखेन यस्या’ = ‘whose face outshines the moon’
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इमम्this
इमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative), एकवचन
जमदग्नि-सुतम्the son of Jamadagni
जमदग्नि-सुतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजमदग्नि + सुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः ‘जमदग्नेः सुतः’
नयlead/bring
नय:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√नी (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
निज-हस्त-सरोज-समर्पितम्offered by your own lotus-hand
निज-हस्त-सरोज-समर्पितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिज + हस्त + सरोज + समर्पित (कृदन्त; √सम्+√ऋ/अर्प् धातु + क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः—‘निजहस्तसरोजेन समर्पितम्’ = ‘offered by (your) own lotus-hand’
स्तकम्(his) head
स्तकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्तक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative), एकवचन; (पाठभेद/दुर्लभ-शब्दः) ‘स्तक’ = ‘head/forehead’ (अर्थे शिरस्)
अङ्कम्lap
अङ्कम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअङ्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अनन्त-गुणेO one of infinite virtues
अनन्त-गुणे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअनन्त + गुण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-एकवचन; बहुव्रीहिः ‘अनन्ता गुणा यस्याः’ (O one of endless virtues)