Shloka 33
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
पीत्वातिरामं जगदाकलय्य तस्थौ क्षणं ध्यानगतो महात्मा / ध्यानप्रभावेण ततस्तु तस्य ब्रह्मास्त्रयुग्मं विगतप्रभावम्
Transliteration
pītvātirāmaṃ jagadākalayya tasthau kṣaṇaṃ dhyānagato mahātmā / dhyānaprabhāveṇa tatastu tasya brahmāstrayugmaṃ vigataprabhāvam
Translation
Having absorbed Atirāma and gathered the world back into order, the great soul stood for a moment in meditation. By the power of that dhyāna, his pair of Brahmāstras lost their might.
Word by Word
pītvāhaving drunk/absorbed
pītvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootpā (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund)
ati-rāmamRama exceedingly / (as) Ati-Rāma
ati-rāmam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootati (अव्यय/उपसर्ग) + rāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘अति-’ उपपदपूर्वक (excessively/very)
jagatthe world
jagat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ākalayyahaving comprehended/considered
ākalayya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootkal (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund) उपसर्गपूर्वक (ā-)
tasthauhe stood/remained
tasthau:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsthā (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
kṣaṇamfor a moment
kṣaṇam:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालपरिमाण
dhyāna-gataḥentered into meditation
dhyāna-gataḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdhyāna (प्रातिपदिक) + gata (कृदन्त; √gam धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (ध्यानं गतः)
mahātmāthe great-souled one
mahātmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महान् आत्मा)
dhyāna-prabhāveṇaby the power of meditation
dhyāna-prabhāveṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootdhyāna (प्रातिपदिक) + prabhāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ध्यानस्य प्रभावः)
tataḥthereupon
tataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formदेश/कालवाचक-अव्यय (thereupon/from that)
tuindeed/but
tu:
Vākyārtha-dyotaka (वाक्यार्थद्योतक)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (particle; contrast/emphasis)
tasyaof it/of that
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
brahma-astra-yugmamthe pair of Brahmā-weapons
brahma-astra-yugmam:
Karta (कर्ता) / Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbrahma (प्रातिपदिक) + astra (प्रातिपदिक) + yugma (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (ब्रह्मणः अस्त्रयुग्मम्)
vigata-prabhāvamwhose power had departed / powerless
vigata-prabhāvam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvigata (कृदन्त; √gam धातु) + prabhāva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (प्रभावः विगतः यस्य)