Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 11
Jayā-devāḥ Mantraśarīratvaṃ, Vairāgya, and Brahmā’s Śāpa
The Jayas’ Refusal of Progeny
Devanagari script
जुगुप्समानाः स्वं जन्म संततिं नाभ्यनन्दत / कर्मणां न कृतो ऽभ्यासो ह्यमृतत्वाभिकाङ्क्षया
Transliteration
jugupsamānāḥ svaṃ janma saṃtatiṃ nābhyanandata / karmaṇāṃ na kṛto 'bhyāso hyamṛtatvābhikāṅkṣayā
Translation
Loathing their own birth and lineage, they took no joy in it. And though they yearned for immortality, they did not cultivate the practice of sacred action (karma).
Word by Word
जुगुप्समानाःdisgusting at; loathing
जुगुप्समानाः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeVerb
Rootगुप्/गोप् (धातु) (जुगुप्स्-देशी/इच्छार्थ) + शानच् (कृत्प्रत्यय)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकालिक कृदन्त (present participle, आत्मनेपदभाव), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
स्वम्one's own
स्वम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifier)
जन्मbirth
जन्म:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
संततिम्progeny; lineage
संततिम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसंतति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
अभ्यनन्दतthey rejoiced at; they approved
अभ्यनन्दत:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootअभि√नन्द् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन, परस्मैपद
कर्मणाम्of actions; of rites
कर्मणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
कृतःwas done; was made
कृतः:
क्रियाविशेष (Predicative participle)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृत्प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘made/done’
अभ्यासःpractice; repeated performance
अभ्यासः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootअभ्यास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हिindeed; for
हि:
निपातार्थ (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
अमृतत्व-अभिकाङ्क्षयाby/with the desire for immortality
अमृतत्व-अभिकाङ्क्षया:
करण/हेतु (Karaṇa/Instrument or Hetu/Cause)
TypeNoun
Rootअमृतत्व (प्रातिपदिक) + अभि√काङ्क्ष् (धातु) + टाप्/या (प्रातिपदिक स्त्री)
Formतत्पुरुषसमास (षष्ठी-तत्पुरुष: अमृतत्वस्य अभिकाङ्क्षा), स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन