Shloka 47
Bhārgava Rāma at Māhiṣmatī: Narmadā-stuti and the Challenge to Kārttavīryārjuna
Devanagari script
दिशस्तु सर्वाः सुभृशं हि तेजसा प्रजज्वलुर्मत्स्यपतिश्चकंपे / रामस्तु तस्याथ विलक्ष्य कम्पं बाणैश्चतुर्भिर्निजघान वाहान्
Transliteration
diśastu sarvāḥ subhṛśaṃ hi tejasā prajajvalurmatsyapatiścakaṃpe / rāmastu tasyātha vilakṣya kampaṃ bāṇaiścaturbhirnijaghāna vāhān
Translation
By that blazing power all the quarters flared up, and the lord of the Matsyas trembled. Rāma, discerning his shaking, struck down his mounts with four arrows.
Word by Word
दिशःdirections
दिशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तुbut/indeed
तु:
—
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-निपात
सर्वाःall
सर्वाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (दिशः)
सुभृशम्exceedingly
सुभृशम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसुभृशम् (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रतावाचक-अव्यय (adverb)
हिindeed
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चयार्थक-निपात (indeed/for)
तेजसाwith brilliance
तेजसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
प्रजज्वलुःblazed forth
प्रजज्वलुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+ज्वल् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्
मत्स्यपतिःthe lord/king of Matsya
मत्स्यपतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमत्स्य+पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः: मत्स्य-पतिः
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
ककम्पेtrembled
ककम्पे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकम्प् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपदम्
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुbut/then
तु:
—
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-निपात
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
अथthen
अथ:
—
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then)
विलक्ष्यhaving noticed
विलक्ष्य:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि+लक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), ‘having noticed’
कम्पम्trembling
कम्पम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकम्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
बाणैःwith arrows
बाणैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन
चतुर्भिःwith four
चतुर्भिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्याविशेषणम् (बाणैः)
निजघानstruck down
निजघान:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+हन् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
वाहान्mounts/steeds
वाहान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन