Shloka 21
Bhārgava Rāma at Māhiṣmatī: Narmadā-stuti and the Challenge to Kārttavīryārjuna
Devanagari script
नागास्तु कोटिशस्तत्र हयस्यन्दनपत्तयः / असंख्याता महाराज सैन्ये सागरसन्निभे
Transliteration
nāgāstu koṭiśastatra hayasyandanapattayaḥ / asaṃkhyātā mahārāja sainye sāgarasannibhe
Translation
O Mahārāja! In that ocean-like host, elephants were in countless millions; and horses, chariots, and foot-soldiers were beyond all reckoning.
Word by Word
नागाःelephants
नागाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; masculine, nominative plural
तुand/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle)
कोटि-शःin crores
कोटि-शः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकोटि (प्रातिपदिक) + शस् (तद्धित-अव्यय)
Formअव्यय, परिमाणवाचक-प्रकारः; distributive adverb ‘by crores/in crores’
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (locative adverb)
हय-स्यन्दन-पत्तयःhorses, chariots, and infantry
हय-स्यन्दन-पत्तयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहय (प्रातिपदिक) + स्यन्दन (प्रातिपदिक) + पत्ति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; masculine, nominative plural; इतरेतर-द्वन्द्वः (horses, chariots, foot-soldiers)
असंख्याताःcountless
असंख्याताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअसंख्यात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; masculine, nominative plural; विशेषणम् to नागाः/…पत्तयः (collectively)
महा-राजO great king
महा-राज:
Sambodhana (संबोधन)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति, एकवचन; vocative singular
सैन्येin the army
सैन्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; neuter, locative singular
सागर-सन्निभे(in the army) resembling the ocean
सागर-सन्निभे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसागर (प्रातिपदिक) + सन्निभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; neuter, locative singular; विशेषणम् to सैन्ये; ‘ocean-like’