Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 18
Agastyopadeśa: Viṣṇupada-stava-sādhanā and Paraśurāma’s Darśana of Hari
Devanagari script
तं त्वामहं भक्तजनानुरक्तं विरक्तमत्यन्तमपीन्दिरादिषु / स्वयं समक्षंव्यभिचारदुष्टचित्तास्वपि प्रेमनिबद्धमानसम्
Transliteration
taṃ tvāmahaṃ bhaktajanānuraktaṃ viraktamatyantamapīndirādiṣu / svayaṃ samakṣaṃvyabhicāraduṣṭacittāsvapi premanibaddhamānasam
Translation
I bow to you—beloved of devotees, utterly detached even from Indirā (Lakṣmī) and all splendor; and though present before one’s eyes, your heart is bound by love even toward minds tainted by wayward conduct.
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; demonstrative pronoun
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन; 2nd person pronoun
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; 1st person pronoun
भक्त-जन-अनुरक्तम्attached to devotees
भक्त-जन-अनुरक्तम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootभक्त (प्रातिपदिक) + जन (प्रातिपदिक) + अनुरक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √रञ्ज्)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः: भक्तजनेषु अनुरक्तः (attached to devotees)
विरक्तम्detached
विरक्तम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootविरक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √रञ्ज्)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अत्यन्तम्utterly
अत्यन्तम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootअत्यन्त (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: completely/utterly)
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle: even/also)
इन्दिरा-आदि-षुin Indirā (Lakṣmī) and others
इन्दिरा-आदि-षु:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootइन्दिरा (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (इन्दिरा), सप्तमी, बहुवचन; ‘in Indirā and others’ (i.e., Lakṣmī etc.)
स्वयम्personally
स्वयम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय (reflexive adverb: oneself, personally)
समक्षम्directly, before (me)
समक्षम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसमक्ष (अव्यय/प्रातिपदिक-प्रयोग)
Formअव्यय (adverb: directly, in presence)
व्यभिचार-दुष्ट-चित्तासुin minds corrupted by unfaithfulness
व्यभिचार-दुष्ट-चित्तासु:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootव्यभिचार (प्रातिपदिक) + दुष्ट (प्रातिपदिक) + चित्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (चित्ता as feminine plural in -ā), सप्तमी, बहुवचन; ‘in minds corrupted by infidelity/straying’
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (even)
प्रेम-निबद्ध-मानसम्whose mind is bound by love
प्रेम-निबद्ध-मानसम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रेम (प्रातिपदिक) + निबद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; √बन्ध्) + मानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘whose mind is bound by love’ (मानसं यस्य तत्) used adjectivally for the Lord