Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 44
Agastya’s Instruction on Bhakti and Mantra-Siddhi; Descent to Pātāla and the Hearing of Vaiṣṇavī Kathā
Devanagari script
अत्युपद्रवदुः खघ्नं परमायुष्य वर्द्धनम् / दानं व्रतं तपस्तीर्थं यत्कृतं त्विह जन्मनि
Transliteration
atyupadravaduḥ khaghnaṃ paramāyuṣya varddhanam / dānaṃ vrataṃ tapastīrthaṃ yatkṛtaṃ tviha janmani
Translation
It destroys grievous calamities and sorrows and increases the highest span of life; within it lies the merit of charity, vows, austerity, and pilgrimage to sacred tīrthas performed in this very birth.
Word by Word
अतिvery, exceedingly
अति:
Visheshana (विशेषण-भाव)
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्ग/अव्यय (intensifier ‘very/excessively’)
उपद्रवदुःखघ्नम्destroyer of troubles and sorrows
उपद्रवदुःखघ्नम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootउपद्रव + दुःख + घ्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying implied ‘स्तोत्रम्’)
परमायुष्यवर्द्धनम्increasing the highest longevity
परमायुष्यवर्द्धनम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपरम + आयुष्य + वर्द्धन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
दानम्gift, charity
दानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
व्रतम्vow, observance
व्रतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तपःausterity, penance
तपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (visarga-lopa before following word in sandhi)
तीर्थम्pilgrimage (holy place/act)
तीर्थम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
यत्which
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
कृतम्done, performed
कृतम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘done’
तुindeed, but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle: ‘but/indeed’)
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb of place: ‘here/in this world’)
जन्मनिin (this) birth
जन्मनि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case/locative), एकवचन