Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 16
Paraśurāma’s Vow and Jamadagni’s Teaching on Kṣamā
Forbearance
Devanagari script
म शमः साधुदीनेषु गुरुष्वीश्वरभावनैः / कर्त्तव्यो दुष्टचेष्टेषु न शमः सुखदो भवेत्
Transliteration
ma śamaḥ sādhudīneṣu guruṣvīśvarabhāvanaiḥ / karttavyo duṣṭaceṣṭeṣu na śamaḥ sukhado bhavet
Translation
That peace should be practiced towards the virtuous, the distressed, and Gurus with a sense of divinity. However, towards those of evil conduct, peace does not yield happiness.
Word by Word
माnot / do not
मा:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (prohibitive particle)
शमःcalmness/forbearance
शमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
साधु-दीनेषुamong the good and the humble
साधु-दीनेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसाधु (प्रातिपदिक) + दीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (साधवः च दीनाः च)
गुरुषुamong elders/teachers
गुरुषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
ईश्वर-भावनैःby thoughts of the Lord / by godly contemplation
ईश्वर-भावनैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक) + भावन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ईश्वरस्य भावना)
कर्तव्यःshould be done/practised
कर्तव्यः:
Vidhi (विधि)
TypeAdjective
Root√कृ (धातु) + तव्यत् (कृदन्त)
Formविधिलिङ्गार्थक कृत्य-प्रत्यय (gerundive/obligatory), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (करणीयः)
दुष्ट-चेष्टेषुamong those of wicked conduct
दुष्ट-चेष्टेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक) + चेष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; कर्मधारय (दुष्टाः चेष्टाः येषु)
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negative particle)
शमःcalmness/forbearance
शमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सुख-दःgiver of happiness
सुख-दः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुख (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (सुखं ददाति इति)
भवेत्would be / should be
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद