Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 59
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
तपोधन बलः शान्तः प्रीतिमान्स नृप त्वयि / तस्मात्ते सर्वथा धेनुं याचितः संप्रदास्यति
Transliteration
tapodhana balaḥ śāntaḥ prītimānsa nṛpa tvayi / tasmātte sarvathā dhenuṃ yācitaḥ saṃpradāsyati
Translation
O king, he is an ascetic rich in tapas, strong and serene, and he bears affection for you. Therefore, when you request it, he will surely grant you that sacred cow.
Word by Word
तपोधनःthe ascetic (one whose wealth is austerity)
तपोधनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतपोधन (प्रातिपदिक; तपस्+धन)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तपसः धनम्)
बलःstrong (man)
बलः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
शान्तःcalm
शान्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशान्त (प्रातिपदिक; √शम् धातु, क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण (past passive participle)
प्रीतिमान्affectionate
प्रीतिमान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रीतिमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
नृपO king
नृप:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (Vocative), एकवचन
त्वयिin/with regard to you
त्वयि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउभयलिङ्ग/सर्वनाम, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; तस्मात् = 'therefore/from that reason' (particle/adverbial)
तेto you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन (ते = to you)
सर्वथाin every way / certainly
सर्वथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वथा (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
धेनुम्the cow
धेनुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
याचितःwhen requested
याचितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootयाचित (प्रातिपदिक; √याच् धातु, क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (having been requested/asked)
संप्रदास्यतिwill give (hand over)
संप्रदास्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√दा (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; उपसर्ग: सम्+प्र