Shloka 7
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
एतस्मिन्नेव काले तु कदाचिद्धैहयेश्वरः / इत्येष मृगयां गान्तुं चतुरङ्गबलान्वितः
Transliteration
etasminneva kāle tu kadāciddhaihayeśvaraḥ / ityeṣa mṛgayāṃ gāntuṃ caturaṅgabalānvitaḥ
Translation
At that very time, one day, the lord of the Haihayas set out to go hunting, attended by a fourfold army.
Word by Word
एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सर्वनाम
एवindeed, just
एव:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (particle of emphasis)
कालेat the time
काले:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
तुbut, then
तु:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वयार्थक निपात (contrastive particle)
कदाचित्once, at some time
कदाचित्:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootकदाचित् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb of time)
दैहय-ईश्वरःthe lord of the Haihayas
दैहय-ईश्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदैहय + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दैहयानाम् ईश्वरः)
इतिthus
इति:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)
एषःthis (man), he
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
मृगयाम्hunt, hunting
मृगयाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमृगया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
गान्तुम्to go
गान्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन/Infinitive of purpose)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); गम्-धातोः
चतुर्-अङ्ग-बल-अन्वितःaccompanied by a fourfold army
चतुर्-अङ्ग-बल-अन्वितः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् + अङ्ग + बल + अन्वित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुष (चतुरङ्गं बलं तेन अन्वितः)