Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 25
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
ययौ संच्छादयन्व्योम विमानशतसंकुलम् / संप्रवश्य वनं घोरं विन्ध्योद्रेर्बलसंचयैः
Transliteration
yayau saṃcchādayanvyoma vimānaśatasaṃkulam / saṃpravaśya vanaṃ ghoraṃ vindhyodrerbalasaṃcayaiḥ
Translation
He marched on, as though veiling the sky crowded with hundreds of vimānas; then, with masses of troops upon the slopes of the Vindhya, he entered the dreadful forest.
Word by Word
ययौwent
ययौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘went’
संच्छादयन्covering
संच्छादयन्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/कर्तृविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-छद् (धातु) + णिच् + शतृ (कृदन्त)
Formणिजन्त वर्तमानकाले शतृ, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘covering/veiling’
व्योमthe sky
व्योम:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootव्योमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular
विमान-शत-संकुलम्crowded with hundreds of aerial cars
विमान-शत-संकुलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविमान (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक) + संकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: ‘विमानशतेन संकुलम्’ (crowded with hundreds of aerial cars); agrees with व्योम
संप्रवश्यhaving entered
संप्रवश्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootसम्-प्र-विश् (धातु) + ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वार्थे ल्यप् (gerund), अव्यय; ‘having entered’
वनम्the forest
वनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular
घोरम्terrible/fearsome
घोरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; agrees with वनम्
विन्ध्य-उद्रेःof the Vindhya heights
विन्ध्य-उद्रेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविन्ध्य (प्रातिपदिक) + उद्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; तत्पुरुष/षष्ठी: ‘विन्ध्यस्य उद्रिः’ (Vindhya mountain-slope/peak)
बल-संचयैःwith masses of troops
बल-संचयैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक) + संचय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘बलस्य संचयाः’ (masses/accumulations of troops)