Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 87
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
मृगव्याधप्रतिकृतिं कृत्वा शम्भोर्महामतिः / भक्त्या संपूजयामास स तस्मिन्नाश्रमेवशी
Transliteration
mṛgavyādhapratikṛtiṃ kṛtvā śambhormahāmatiḥ / bhaktyā saṃpūjayāmāsa sa tasminnāśramevaśī
Translation
The great-minded one (Rama), fashioning an image of the deer-hunter, dwelt in that hermitage in self-control and worshiped Śambhu (Śiva) with devotion.
Word by Word
मृग-व्याध-प्रतिकृतिम्an imitation/form of a hunter
मृग-व्याध-प्रतिकृतिम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक) + व्याध (प्रातिपदिक) + प्रतिकृति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/कर्मधारय-प्राय: मृगव्याधस्य प्रतिकृतिः), द्वितीया-विभक्ति (2nd), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having made/done’
शम्भोःof Śambhu (Śiva)
शम्भोः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootशम्भु (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/षष्ठी), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)
महामतिःthe great-minded one
महामतिः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (उपसर्ग/पूर्वपद) + मति (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महती मतिः), प्रथमा-विभक्ति (1st), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
करण (Karana/करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
संपूजयामासworshipped fully
संपूजयामास:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+√पूज् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (Singular), परस्मैपद; ‘पूजयामास’ = परिपूर्ण-क्रिया (periphrastic perfect nuance)
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (1st), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
अधिकरण (Adhikarana/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति (7th), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (context: ‘आश्रम’ neuter)
आश्रम-एव-शीdwelling only in the hermitage
आश्रम-एव-शी:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआश्रम (प्रातिपदिक) + एव (अव्यय) + शी (√शी/√शय् धातु; शतृ/कृदन्त-प्रातिपदिक ‘lying, dwelling’)
Formअव्ययीभाव-समास (आश्रमे एव शी = आश्रम-एव-शी), प्रथमा-विभक्ति (1st), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine) — ‘सः’ इत्यस्य विशेषणम्