Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 60
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
सत्त्वजातैरनेकैश्च सेव्यमानो विराजते / व्यक्तमेवाचलेन्द्राणामधिराज्यपदे स्थितः
Transliteration
sattvajātairanekaiśca sevyamāno virājate / vyaktamevācalendrāṇāmadhirājyapade sthitaḥ
Translation
Attended by many kinds of beings, he shines in splendor; plainly he stands in the sovereign rank above the lords of mountains.
Word by Word
सत्त्व-जातैःby various living beings/creatures
सत्त्व-जातैः:
Sahakari (सहकारी/Accompaniment)
TypeNoun
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक) + जात (कृदन्त; √जन्, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (‘सत्त्वानां जातानि’/born beings)
अनेकैःby many
अनेकैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनेक (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; विशेषण
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
सेव्यमानःbeing served
सेव्यमानः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Root√सेव् (धातु) + यमान (मान/शानच्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि वर्तमानकृदन्त (passive present participle): ‘being served/attended’
विराजतेshines, is splendid
विराजते:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootवि-√राज् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
व्यक्तम्clearly, manifestly
व्यक्तम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् नपुंसक-एकवचन-प्रथमा/द्वितीया रूपेण क्रियाविशेषण (adverb): ‘स्पष्टम्’
एवindeed
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
अचल-इन्द्राणाम्of the lords of mountains
अचल-इन्द्राणाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootअचल (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (‘अचलानाम् इन्द्राः’ = पर्वतराजाः)
अधिराज्य-पदेin the position of overlordship
अधिराज्य-पदे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootअधिराज्य (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (‘अधिराज्यस्य पदम्’)
स्थितःsituated, established
स्थितः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Root√स्था (धातु) + क्त
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (past participle): ‘standing/placed’