Shloka 18
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
वासितर्थे ऽभिसंवृद्धमदोन्मत्तमतङ्गजैः / युद्ध्यद्भिश्चूर्णितानेकगण्डशैलवनं क्वचित्
Transliteration
vāsitarthe 'bhisaṃvṛddhamadonmattamataṅgajaiḥ / yuddhyadbhiścūrṇitānekagaṇḍaśailavanaṃ kvacit
Translation
Somewhere, elephants maddened by musth, heightened by fragrant sap, fought and ground to dust a forest strewn with many knotted rocky hills.
Word by Word
वासित-अर्थेin a scented/fragrant place
वासित-अर्थे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootवासित (वस्/वास् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (वासितः अर्थः यस्मिन्)
अभि-संवृद्ध-मद-उन्मत्त-मतङ्गजैःby elephants intoxicated with greatly increased rut
अभि-संवृद्ध-मद-उन्मत्त-मतङ्गजैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootअभि (उपसर्ग) + संवृद्ध (वृध् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त) + मद (प्रातिपदिक) + उन्मत्त (मद् धातु/उन्मत्त-प्रातिपदिक) + मतङ्गज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), बहुवचन; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष-समुच्चयः (अभिसंवृद्धमदेन उन्मत्ताः मतङ्गजाः)
युद्ध्यद्भिःby (those) fighting
युद्ध्यद्भिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootयुध् धातु (शतृ-प्रत्यय; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), बहुवचन; वर्तमानकालिक-कर्तरि-शतृ (present active participle); विशेषणम् (मतङ्गजैः)
चूर्णित-अनेक-गण्ड-शैल-वनम्a forest of many ‘cheek-like’ hills/rock-masses, pulverized
चूर्णित-अनेक-गण्ड-शैल-वनम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootचूर्णित (चूर्णय्/चूर्ण् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त) + अनेक (प्रातिपदिक) + गण्ड (प्रातिपदिक) + शैल (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (अनेकगण्डशैलानां वनम्; तत् चूर्णितम्)
क्वचित्somewhere
क्वचित्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक-अव्ययम् (adverb)