Shloka 34
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
अथानुज्ञाप्य तौ राजन्भृगुवर्यो महामनाः / पितामहगुरोर्गन्तुमियेषाश्रयमाश्रमम्
Transliteration
athānujñāpya tau rājanbhṛguvaryo mahāmanāḥ / pitāmahagurorgantumiyeṣāśrayamāśramam
Translation
Then, O King, having taken leave of them both, the great-souled Bhrigu, foremost of sages, desired to go to the hermitage that was the refuge of his ancestral Guru (Pitāmaha).
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
अनुज्ञाप्यhaving obtained permission (having taken leave)
अनुज्ञाप्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु-ज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपद-प्रयोग; ‘having taken leave/asked permission’
तौthose two
तौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), द्विवचन; सर्वनाम
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन
भृगुवर्यःthe foremost Bhṛgu (sage)
भृगुवर्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु + वर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (भृगोः वर्यः = best among the Bhṛgus)
महामनाःgreat-minded
महामनाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहā + मनस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; समासः—कर्मधारय; बहुव्रीहि-भावार्थः (great-minded)
पितामहगुरोःof the grandsire’s teacher
पितामहगुरोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितामह + गुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (पितामहस्य गुरुः = the grandsire’s guru)
गन्तुम्to go
गन्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to go’
इयेषintended
इयेष:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘desired/intended’
आश्रयम्abode/refuge
आश्रयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
आश्रमम्hermitage
आश्रमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; ‘hermitage’