Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 8
Brahmaṇa-parīkṣā
Examination/Doctrine of the Pitṛs in Śrāddha Context
Devanagari script
देवतानां हि पितरः पूर्वमाप्यायनं स्मृताः / न हि योगगतिः सूक्ष्मा पितॄणां ज्ञायते नरैः
Transliteration
devatānāṃ hi pitaraḥ pūrvamāpyāyanaṃ smṛtāḥ / na hi yogagatiḥ sūkṣmā pitṝṇāṃ jñāyate naraiḥ
Translation
Even for the gods, the Pitṛs are remembered as the prior source of nourishment. For the subtle yogic course of the Pitṛs is not known to human beings.
Word by Word
देवतानाम्of the deities
देवतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक निपात (indeed/for)
पितरःthe ancestors
पितरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
पूर्वम्formerly/first
पूर्वम्:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभावप्राय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (formerly/first)
आप्यायनम्nourishment/increase
आप्यायनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआप्यायन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्मृताःare remembered (as)
स्मृताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकालिक-विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (are remembered/considered)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (not)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक (indeed)
योग-गतिःthe yogic course/way
योग-गतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक) + गति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: योगस्य गतिः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सूक्ष्माsubtle
सूक्ष्मा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसूक्ष्म (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं (योगगतिः इत्यस्य)
पितॄणाम्of the ancestors
पितॄणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
ज्ञायतेis known
ज्ञायते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (is known)
नरैःby men
नरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्तृ-करण), बहुवचन