Shloka 56
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
बृहस्पतिरुवाच यस्मैश्राद्धानि देयानि यच्च दत्तं महत्फलम् / येषु चाप्यक्षयं श्राद्धं तीर्थेषु च गुहासु च
Transliteration
bṛhaspatiruvāca yasmaiśrāddhāni deyāni yacca dattaṃ mahatphalam / yeṣu cāpyakṣayaṃ śrāddhaṃ tīrtheṣu ca guhāsu ca
Translation
Bṛhaspati said: to whom śrāddha offerings should be given, and where what is given yields great fruit; and in which tīrthas and sacred caves śrāddha becomes imperishable.
Word by Word
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
यस्मैto whom
यस्मै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/सम्प्रदान), एकवचन
श्राद्धानिśrāddha rites/offerings
श्राद्धानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; अत्र कर्मरूपे (object)
देयानिto be given
देयानि:
Vidhāna (विधान/कर्तव्यता)
TypeAdjective
Rootदेय (कृदन्त-प्रातिपदिक; दा धातोः)
Formभविष्यत्कर्तव्यतार्थे कृत्य-प्रत्यय (gerundive/कृत्य), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; श्राद्धानि इति विशेषण
यत्whatever/that which
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
दत्तम्given
दत्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदा (धातु) + त (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; यत् इति विशेषण
महत्great
महत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; फलम् इति विशेषण
फलम्fruit/result
फलम्:
Phala (फल/विधेय)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विधेय/फलरूपे
येषुin which (places/contexts)
येषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयार्थक निपात (also/even)
अक्षयम्imperishable
अक्षयम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअक्षय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; श्राद्धम् इति विशेषण
श्राद्धम्śrāddha offering
श्राद्धम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तीर्थेषुat sacred fords/pilgrimage places
तीर्थेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
गुहासुin caves
गुहासु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगुहा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात