Shloka 47
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
पित्रोराराधनं कार्यमेवं प्रीणयते पितॄन् / अनुमान्य द्विजान्पूर्वमर्गौं कुर्याद्यथाविधि
Transliteration
pitrorārādhanaṃ kāryamevaṃ prīṇayate pitṝn / anumānya dvijānpūrvamargauṃ kuryādyathāvidhi
Translation
Worship of the Pitris should be performed; thus the ancestors are satisfied. First honoring the dvijas, one should then offer arghya in due rite.
Word by Word
पित्रोःof the two parents (father and mother)
पित्रोः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), द्विवचन
आराधनम्worship/propitiation
आराधनम्:
कर्म/विधेय (Object/Predicate)
TypeNoun
Rootआराधन (प्रातिपदिक; √राध् धातु + उपसर्ग आ-)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (here: predicate nominative)
कार्यम्should be done
कार्यम्:
विधेय (Predicate)
TypeAdjective
Rootकार्य (कृदन्त; √कृ धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (gerundive/ण्यम्: ‘to be done’)
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (Manner)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (manner)
प्रीणयतेpleases/satisfies
प्रीणयते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootप्री (धातु) [causative: प्रीणय-]
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; णिच् (causative)
पितॄन्the ancestors
पितॄन्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
अनुमान्यhaving obtained permission / having invited
अनुमान्य:
पूर्वकाल (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootअनु√मन् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund/absolutive): ‘having requested/obtained consent’
द्विजान्Brahmins (twice-born)
द्विजान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
पूर्वम्first
पूर्वम्:
क्रियाविशेषण (Time)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time: ‘first’)
अर्घ्यम्arghya-offering (water offering)
अर्घ्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअर्घ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कुर्यात्should do/offer
कुर्यात्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यथा-विधिaccording to rule
यथा-विधि:
क्रियाविशेषण (Manner)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + विधि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; रीतिवाचक-अव्यय (according to prescribed rule)