Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 45
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
नदीतीरेषु रम्येषु सरित्सु च सरस्सु च / विविक्तेषु च प्रीयन्ते दत्तेनेह पितामहाः
Transliteration
nadītīreṣu ramyeṣu saritsu ca sarassu ca / vivikteṣu ca prīyante datteneha pitāmahāḥ
Translation
On lovely riverbanks, in rivers and lakes, and in secluded places too, the Pitāmahas (ancestral Fathers) are pleased by the gift offered here.
Word by Word
नदी-तीरेषुon river-banks
नदी-तीरेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक) + तीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नद्याः तीरम्)
रम्येषुin pleasant (places)
रम्येषु:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifier)
सरित्सुin rivers/streams
सरित्सु:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
सरस्सुin lakes/ponds
सरस्सु:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
विविक्तेषुin secluded (places)
विविक्तेषु:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootविविक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
प्रीयन्तेare pleased
प्रीयन्ते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootप्री (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद
दत्तेनby the gift/with what is given
दत्तेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootदत्त (कृदन्त; √दा धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; भूतकृत्-प्रत्यय (past passive participle) प्रयुक्तं साधनार्थे
इहhere
इह:
देशाधिकरण (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
पितामहाःthe forefathers/ancestors
पितामहाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन