Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 7
Aṣṭakā-Śrāddha Vidhi and Dāna-Praśaṃsā
Observances in the Dark Fortnight and Praise of Giving
Devanagari script
सर्वेषु पुरुषा यान्ति निपातमिव धेनवः / मासांते प्रतिगच्छेयुरष्टकासु ह्यपूजिताः
Transliteration
sarveṣu puruṣā yānti nipātamiva dhenavaḥ / māsāṃte pratigaccheyuraṣṭakāsu hyapūjitāḥ
Translation
All men go to downfall, like cows that collapse; at the month’s end, those who remain unhonoring on the Aṣṭakā days return again to sorrow.
Word by Word
सर्वेषुin all (persons/places)
सर्वेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; विशेषण (locative plural)
पुरुषाःmen, persons
पुरुषाः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
यान्तिgo
यान्ति:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
निपातम्a fall, downfall
निपातम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootनिपात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
इवlike, as
इव:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
धेनवःcows
धेनवः:
उपमान (Upamāna/उपमान)
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
मास-अन्तेat the end of the month
मास-अन्ते:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: मासस्य अन्तः); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
प्रतिगच्छेयुःwould return, should go back
प्रतिगच्छेयुः:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-गम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/सम्भावना), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
अष्टकासुon the Aṣṭakā days/rites
अष्टकासु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअष्टका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन
हिindeed, for
हि:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
अपूजिताःunworshipped, not honored
अपूजिताः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-पूजित (कृदन्त; पूज् धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; नञ्-प्रत्यय (negated)