Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 44
Aśauca-vidhi (Rules of Impurity) within Śrāddha-kalpa — Chapter on Testing/Selecting Brahmanas and Honoring the Atithi
Devanagari script
एतैस्तु वर्त्तयेद्यस्तु कृष्णवर्णं स गच्छति / यो ऽश्नाति सह शूद्रेणा सर्वे ते पङ्क्तिदूषणाः
Transliteration
etaistu varttayedyastu kṛṣṇavarṇaṃ sa gacchati / yo 'śnāti saha śūdreṇā sarve te paṅktidūṣaṇāḥ
Translation
He who lives by these practices goes to the state called kṛṣṇa-varṇa. Whoever eats together with a Śūdra—all such are declared defilers of the sacred dining line.
Word by Word
एतैःby these (means)
एतैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण) बहुवचन; demonstrative pronoun used instrumentally
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; particle (emphasis/contrast)
वर्त्तयेत्should maintain/should carry on
वर्त्तयेत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवर्त् (धातु) + णिच् (causative)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative: ‘should cause to proceed/maintain’
यःwho
यः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; relative pronoun
तुindeed
तु:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; particle
कृष्णवर्णम्black color/black complexion
कृष्णवर्णम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक) + वर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-समासार्थ: ‘कृष्णः वर्णः यस्य/कृष्णवर्णः’ here as object ‘black color/black complexion’
सःhe
सः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; demonstrative pronoun
गच्छतिgoes/attains
गच्छति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
यःwho
यः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; relative pronoun
अश्नातिeats
अश्नाति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअश् (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सहtogether with
सह:
सहकारक/सहयोग (Association)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सह-योगे (with) governing तृतीया
शूद्रेणwith a Shudra
शूद्रेण:
सहकारक (Associate/सह)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया एकवचन
सर्वेall
सर्वे:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; pronoun/adjective used substantively
तेthose (people)
ते:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; demonstrative pronoun
पङ्क्तिदूषणाःdefilers of the dining line
पङ्क्तिदूषणाः:
कर्ता/विशेष्य (Predicate nominative/प्रथमा-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपङ्क्ति (प्रातिपदिक) + दूषण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘पङ्क्तेः दूषणाः’ (defilers of the dining row)