Shloka 92
Śrāddha-kalpa: Dāna-phala, Medhya/Amedhya Dravya, and Uparāga
Eclipse) Observances (श्राद्धकल्पः—दानफल-मेध्यामेध्य-उपरागविधिः
Devanagari script
परिदद्यान्मृदस्तिस्रस्तिस्रः पादावसेचने / अरण्ये शौचमेतत्तु ग्राम्यं वक्ष्याम्यतः परम्
Transliteration
paridadyānmṛdastisrastisraḥ pādāvasecane / araṇye śaucametattu grāmyaṃ vakṣyāmyataḥ param
Translation
For washing the feet, let earth be applied three times. This is the purification prescribed in the forest; next I shall speak of the rule for the village.
Word by Word
परिदद्यात्should give/distribute
परिदद्यात्:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootपरि + दा (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; 3rd person singular optative
मृदःclods of earth/clay
मृदः:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootमृद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; Accusative plural (as object of ‘give’)
तिस्रःthree
तिस्रः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural; numeral adjective qualifying ‘मृदः’ (intended ‘three’)
तिस्रःthree (again)
तिस्रः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural; repeated for distribution (three and three)
पादावसेचनेin/for washing the feet
पादावसेचने:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootपाद + अवसेचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; Locative singular; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (‘of feet’ + ‘washing/rinsing’)
अरण्येin the forest
अरण्ये:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootअरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; Locative singular
शौचम्purification
शौचम्:
कर्ता (Subject/topic)
TypeNoun
Rootशौच (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; here Nominative singular as topic (‘purification’)
एतत्this
एतत्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; demonstrative pronoun used adjectivally
तुindeed/and
तु:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
ग्राम्यम्(the rule) for villages/settled areas
ग्राम्यम्:
कर्म (Object)
TypeAdjective
Rootग्राम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (object of ‘I shall tell’)
वक्ष्यामिI shall explain
वक्ष्यामि:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; 1st person singular future
अतःthereafter/then
अतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formहेतुवाचक/अनन्तरवाचक अव्यय (therefore/thereafter)
परम्further/next
परम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् प्रयोगः; क्रियाविशेषण (adverbial accusative) ‘further/next’