Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 31
Śrāddha-kalpa: Dāna-phala, Medhya/Amedhya Dravya, and Uparāga
Eclipse) Observances (श्राद्धकल्पः—दानफल-मेध्यामेध्य-उपरागविधिः
Devanagari script
नद्यः सागरपर्यन्ता द्वारं दक्षिणपूर्वतः / त्रिशङ्कोर्वर्जयेद्देशं सर्वं द्वादश योजनम्
Transliteration
nadyaḥ sāgaraparyantā dvāraṃ dakṣiṇapūrvataḥ / triśaṅkorvarjayeddeśaṃ sarvaṃ dvādaśa yojanam
Translation
Where the rivers run all the way to the ocean and the gateway lies to the southeast, the entire land of Triśaṅku should be avoided for twelve yojanas.
Word by Word
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सागर-पर्यन्ताःending at the ocean
सागर-पर्यन्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसागर (प्रातिपदिक) + पर्यन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (ending at the ocean)
द्वारम्the gate/entrance
द्वारम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र प्रथमा (topic/subject)
दक्षिण-पूर्वतःfrom the south-east
दक्षिण-पूर्वतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक) + पूर्व (प्रातिपदिक) + तः (अव्यय-प्रत्यय)
Formअव्ययीभाव; दिशावाचक-अव्यय (from the south-east)
त्रिशङ्कोःof Triśaṅku
त्रिशङ्कोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootत्रिशङ्कु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
वर्जयेत्should avoid
वर्जयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वृज्/वर्ज् (धातु)
Formविधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुष, एकवचन
देशम्region/country
देशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सर्वम्entire/whole
सर्वम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying implied ‘extent/area’)
द्वादशtwelve
द्वादश:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वादश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; अत्र ‘योजनम्’ विशेषणम् (twelve)
योजनम्yojana (measure)
योजनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; परिमाणवाचक