Shloka 36
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
कैलासे या मतङ्गस्य वापी पापनिषूदनी / स्नात्वा तस्या दिवं यान्ति कामचारा विहङ्गमाः
Transliteration
kailāse yā mataṅgasya vāpī pāpaniṣūdanī / snātvā tasyā divaṃ yānti kāmacārā vihaṅgamāḥ
Translation
On Kailāsa is Mataṅga’s lake, the destroyer of sin; bathing in it, even birds that roam at will ascend to heaven.
Word by Word
कैलासेon/in Kailāsa
कैलासे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootकैलास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (Locative singular)
याwhich
या:
कर्ता (Kartā; subject of implied ‘is’)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nominative singular; relative pronoun)
मतङ्गस्यof Mataṅga
मतङ्गस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमतङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (ऋषिनाम); षष्ठी एकवचन (Genitive singular)
वापीpond/tank
वापी:
कर्ता (Kartā; subject)
TypeNoun
Rootवापी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nominative singular)
पापनिषूदनीdestroyer of sin
पापनिषूदनी:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपाप + निषूदनी (प्रातिपदिक)
Formसमास: पाप-निषूदनी (तत्पुरुष; ‘destroyer of sin’); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (agreeing with वापी)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
पूर्वकाल (Absolutive; prior action)
TypeIndeclinable
Rootस्ना (धातु) → स्नात्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); ‘having bathed’
तस्याःof it/of her (that pond)
तस्याः:
सम्बन्ध (Genitive; ‘in/of it’)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी एकवचन (Genitive singular)
दिवम्to heaven
दिवम्:
कर्म (Karma/Goal as object)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन (Accusative singular)
यान्तिgo
यान्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present); प्रथमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपद
कामचाराःmoving at will
कामचाराः:
विशेषण (Qualifier of कर्ता)
TypeAdjective
Rootकाम + चार (प्रातिपदिक)
Formसमास: काम-चार (तत्पुरुष; ‘moving at will’); पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन (agreeing with विहङ्गमाः)
विहङ्गमाःbirds
विहङ्गमाः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootविहङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन (Nominative plural)