Shloka 77
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
विरजानाम ते लोका दिवि रोचन्ति ते गणाः / अग्निष्वात्ताः स्मृतास्तत्र पितरो भास्करप्रभाः पुलहस्य प्रजापतेः / एतेषां मानसी कन्या पीवरी नाम विश्रुता
Transliteration
virajānāma te lokā divi rocanti te gaṇāḥ / agniṣvāttāḥ smṛtāstatra pitaro bhāskaraprabhāḥ pulahasya prajāpateḥ / eteṣāṃ mānasī kanyā pīvarī nāma viśrutā
Translation
The worlds called Virajā shine in heaven, and their hosts gleam there. There are remembered the Pitṛs known as Agniṣvātta, radiant as the sun, belonging to Prajāpati Pulaha. Their mind-born daughter is famed by the name Pīvarī.
Word by Word
विरजानाम्of the Virajas
विरजानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootविरज (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine)
तेthose
ते:
कर्ता (Subject determiner)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, बहुवचन, पुल्लिङ्ग — विशेषण of लोकाः
लोकाःworlds/realms
लोकाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, बहुवचन, पुल्लिङ्ग
दिविin heaven
दिवि:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (7th/Locative), एकवचन, स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
रोचन्तिshine/are resplendent
रोचन्ति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootरुच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
तेthose
ते:
कर्ता (Subject determiner)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, बहुवचन, पुल्लिङ्ग — विशेषण of गणाः
गणाःgroups/hosts
गणाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, बहुवचन, पुल्लिङ्ग
अग्निष्वात्ताःthe Agniṣvātta (class of Pitṛs)
अग्निष्वात्ताः:
कर्ता/विशेष्य (Subject/apposition)
TypeNoun
Rootअग्नि+स्वात्त (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, बहुवचन, पुल्लिङ्ग; समासः: अग्नि-स्वात्त (तत्पुरुषः; ‘by fire tasted/consumed’)
स्मृताःare known/called
स्मृताः:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त (PPP), प्रथमा, बहुवचन, पुल्लिङ्ग — ‘are called/remembered’
तत्रthere
तत्र:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: there)
पितरःthe ancestors (Pitṛs)
पितरः:
कर्ता/विशेष्य (Subject)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, बहुवचन, पुल्लिङ्ग
भास्करप्रभाःsun-radiant
भास्करप्रभाः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootभास्कर+प्रभा (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, बहुवचन, पुल्लिङ्ग; समासः: भास्कर-प्रभ (कर्मधारयः) — ‘sun-like in radiance’
पुलहस्यof Pulaha
पुलहस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootपुलह (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन, पुल्लिङ्ग
प्रजापतेःof the Prajāpati
प्रजापतेः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन, पुल्लिङ्ग
एतेषाम्of these
एतेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन, पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग
मानसीmind-born
मानसी:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग — विशेषण of कन्या; ‘born of mind’
कन्याa daughter
कन्या:
कर्ता/विशेष्य (Subject)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
पीवरीPīvarī
पीवरी:
नामधेय (Name/apposition)
TypeNoun
Rootपीवरी (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
नामby name
नाम:
सम्बन्ध (Naming particle)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय/निपात)
Formनामनिर्देशक-अव्यय (indeclinable: ‘by name’)
विश्रुताwell-known
विश्रुता:
प्रत्ययार्थ-विशेष्य (Predicate adjective)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formवि+श्रु धातोः क्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘well-known’