Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 105
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
देवताभ्यः पितॄणां हि पूर्वमाप्यायनं स्मृतम् / न हि योग गतिः सूक्ष्मा पितॄणां न पितृक्षयः
Transliteration
devatābhyaḥ pitṝṇāṃ hi pūrvamāpyāyanaṃ smṛtam / na hi yoga gatiḥ sūkṣmā pitṝṇāṃ na pitṛkṣayaḥ
Translation
It is remembered that the Pitṛs are to be nourished and satisfied before the gods. The course of the Pitṛs is subtle, and there is no wasting away of the Pitṛs.
Word by Word
देवताभ्यःfrom the deities
देवताभ्यः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), बहुवचन
पितॄणाम्of the ancestors
पितॄणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन
हिindeed, for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात-अव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (particle: 'indeed/for')
पूर्वम्first, earlier
पूर्वम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभावप्रयोग)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: 'first/before')
आप्यायनम्nourishment, strengthening
आप्यायनम्:
Karta (कर्ता/वाक्यविषय)
TypeNoun
Rootआ + प्यै (धातु) + अन (प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्त-भाववाचक (action noun: 'nourishing/refreshing')
स्मृतम्is stated/remembered
स्मृतम्:
Kriya (क्रिया—नामरूपेण विधेय)
TypeAdjective
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतभावे; 'is remembered/declared'
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात-अव्यय; निश्चयार्थ
योगunion, yoga
योग:
Karta (कर्ता/वाक्यविषय)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (पाठे 'योग' इति प्रथमा; 'योगः' अपेक्षितः—विसर्गलोपः/पदच्छेद-भेदः)
गतिःcourse, movement, path
गतिः:
Karta (कर्ता/वाक्यविषय)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सूक्ष्माsubtle
सूक्ष्मा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसूक्ष्म (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (गतेः)
पितॄणाम्of the ancestors
पितॄणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
पितृक्षयःdestruction/decline of the ancestors
पितृक्षयः:
Karta (कर्ता/वाक्यविषय)
TypeNoun
Rootपितृक्षय (प्रातिपदिक: पितृ + क्षय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी: 'पितॄणां क्षयः')