Brahma Purana — Shiva Proclaims the Supreme Path: Devotion to Vasudeva and the Yadu Lineage, Shloka 16

Devanagari script

स हि देवदेवः साक्षाद् देवनाथः परंतपः सर्वज्ञः सर्वसंस्रष्टा सर्वगः सर्वतोमुखः //

Translation

This verse (no. 16) is set forth in the Purāṇa in a sacred and reverent manner.

Word by Word

• saḥ: he
• saḥ: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• hi: indeed
• hi: Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: hi (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय; emphasis/indeed

• deva-devaḥ: god of gods
• deva-devaḥ: Karta (कर्ता/Subject complement)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक) + deva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): देवानां देवः

• sākṣāt: directly, manifestly
• sākṣāt: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: sākṣāt (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) ‘directly/in person’

• deva-nāthaḥ: lord of the gods
• deva-nāthaḥ: Karta (कर्ता/Subject complement)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक) + nātha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: देवानां नाथः

• paraṃ-tapaḥ: scorcher of foes
• paraṃ-tapaḥ: Karta (कर्ता/Subject complement)
• Type: Noun
• Root: param (उपसर्ग/विशेषण-प्रातिपदिक) + tap (तप् धातु) → tapa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः: परान् (शत्रून्) तपति इति

• sarva-jñaḥ: all-knowing
• sarva-jñaḥ: Visheshana (विशेषण/Qualifier of saḥ)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक) + jña (ज्ञा धातु से निष्पन्न प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहि-प्रायः अर्थे ‘सर्वं जानाति’ (but form as तत्पुरुष)

• sarva-saṃsraṣṭā: creator of all
• sarva-saṃsraṣṭā: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक) + saṃ-sraṣṭṛ (संसृज्/सृज् धातु से कर्तृ-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तृवाचक (agent noun): ‘सर्वस्य संस्रष्टा/स्रष्टा’

• sarva-gaḥ: all-pervading
• sarva-gaḥ: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक) + ga (गम् धातु से निष्पन्न प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘सर्वत्र गच्छति/व्याप्नोति’

• sarvataḥ-mukhaḥ: having faces in all directions
• sarvataḥ-mukhaḥ: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: sarvatas (अव्यय/प्रातिपदिक-प्राय) + mukha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अव्ययीभाव-पूर्वपद-तत्पुरुष: ‘सर्वतः मुखं यस्य/सर्वतोमुखः’

Speaker

• Śaṅkara (Śiva) speaking to the Ṛṣis.