Brahma Purana — Shiva on Dharma: Nonviolence, Truthful Speech, Mental Discipline, and the Karmic Causes of Heaven and Longevity, Shloka 19
Devanagari script
वृत्त्यर्थं धर्महेतोर् वा कामकारात् तथैव च अनृतं ये न भाषन्ते ते नराः स्वर्गगामिनः //
Translation
This verse, numbered “19,” is the nineteenth śloka of the chapter, marking the sequence up to this passage.
Word by Word
vṛtti-arthamfor livelihood
vṛtti-artham:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeNoun
Rootvṛtti (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रयोजनार्थे द्वितीया (‘for livelihood’)
dharma-hetoḥfor dharma’s sake
dharma-hetoḥ:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक) + hetu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; हेतौ पञ्चमी (‘for the sake of dharma’)
vāor
vā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय
kāma-kārātfrom desire/whim
kāma-kārāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootkāma (प्रातिपदिक) + kāra (कृ धातु, घञ्/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; हेतौ पञ्चमी (‘from acting out of desire/at one’s whim’)
tathāthus
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formरीति-अव्यय (thus/so)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
anṛtamuntruth/falsehood
anṛtam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootanṛta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
yethose who
ye:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; यत्-शब्द
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
bhāṣantespeak/utter
bhāṣante:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhāṣ (भाष् धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
narāḥmen
narāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
svarga-gāminaḥheaven-going
svarga-gāminaḥ:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsvarga (प्रातिपदिक) + gāmin (गम् धातु, णिनि/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
Speaker
Śiva (teaching) to Umā/Devī (listener implied by surrounding verses)