Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Śrāddhadeva Manu’s Sons: Pṛṣadhra’s Curse and Renunciation; Genealogies of Nariṣyanta and Diṣṭa

एवं वृत्तो वनं गत्वा दृष्ट्वा दावाग्निमुत्थितम् । तेनोपयुक्तकरणो ब्रह्म प्राप परं मुनि: ॥ १४ ॥

evaṁ vṛtto vanaṁ gatvā dṛṣṭvā dāvāgnim utthitam tenopayukta-karaṇo brahma prāpa paraṁ muniḥ

Thus disposed, Pṛṣadhra went to the forest, and seeing a blazing forest fire, he took the opportunity to consign his body to the flames. In this way he attained the transcendental spiritual world.

एवम्thus
एवम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
वृत्तःliving/behaving (in that way)
वृत्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवृत्/वृत्त (प्रातिपदिक; वृत्त = ‘conduct/conditioned’)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (to मुनिः)
वनम्to the forest
वनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; गत्यर्थक-क्रियायां कर्म
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त/अव्यय)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having gone’
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त/अव्यय)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having seen’
दावाग्निम्a forest-fire
दावाग्निम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदाव + अग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (दावे अग्निः)
उत्थितम्arisen; blazing up
उत्थितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootउत् + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकालिक कृदन्त (Past participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (to दावाग्निम्)
तेनby that (means)
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन
उपयुक्तकरणःone whose means/instruments were properly employed
उपयुक्तकरणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउपयुक्त + करण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (उपयुक्तं करणं यस्य)
ब्रह्मBrahman (the Absolute)
ब्रह्म:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
प्रापattained
प्राप:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
परम्supreme
परम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (to ब्रह्म)
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन

The Lord says in Bhagavad-gītā (4.9) :

N
Nimi (context)
T
the unnamed muni/sage (referred in this verse)

FAQs

It shows that a sage, properly instructed, can attain the supreme Brahman by rightly using even a sudden circumstance (like a forest fire) as a means for liberation.

Śukadeva Gosvāmī is narrating this verse to King Parīkṣit as part of the Ninth Canto’s dynastic and spiritual histories.

Use unavoidable situations wisely—turn crises into catalysts for detachment, deeper spiritual focus, and sincere practice rather than distraction or complaint.