Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Nimi’s Disembodied Liberation and the Rise of the Mithilā (Videha) Dynasty

कृतध्वजात् केशिध्वज: खाण्डिक्यस्तु मितध्वजात् । कृतध्वजसुतो राजन्नात्मविद्याविशारद: ॥ २० ॥ खाण्डिक्य: कर्मतत्त्वज्ञो भीत: केशिध्वजाद्‍द्रुत: । भानुमांस्तस्य पुत्रोऽभूच्छतद्युम्नस्तु तत्सुत: ॥ २१ ॥

kṛtadhvajāt keśidhvajaḥ khāṇḍikyas tu mitadhvajāt kṛtadhvaja-suto rājann ātma-vidyā-viśāradaḥ

O Mahārāja Parīkṣit, from Kṛtadhvaja was born Keśidhvaja, and from Mitadhvaja was born Khāṇḍikya. Kṛtadhvaja’s son was learned in spiritual knowledge, while Khāṇḍikya knew the truth of Vedic ritual works; fearing Keśidhvaja, he fled. Keśidhvaja’s son was Bhānumān, and Bhānumān’s son was Śatadyumna.

kṛtadhvajātfrom Kṛtadhvaja
kṛtadhvajāt:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootkṛtadhvaja (प्रातिपदिक; kṛta + dhvaja)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Abl/5th), एकवचन
keśidhvajaḥKeśidhvaja
keśidhvajaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkeśidhvaja (प्रातिपदिक; keśin + dhvaja)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom/1st), एकवचन
khāṇḍikyaḥKhāṇḍikya
khāṇḍikyaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkhāṇḍikya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom/1st), एकवचन
tuand; but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय, अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle: but/and)
mitadhvajātfrom Mitadhvaja
mitadhvajāt:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootmitadhvaja (प्रातिपदिक; mita + dhvaja)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Abl/5th), एकवचन
kṛtadhvaja-sutaḥson of Kṛtadhvaja
kṛtadhvaja-sutaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkṛtadhvaja + suta (प्रातिपदिक; kṛtadhvaja + suta)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom/1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): ‘son of Kṛtadhvaja’
rājanO king
rājan:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/8th), एकवचन
ātma-vidyā-viśāradaḥskilled in self-knowledge
ātma-vidyā-viśāradaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootātma + vidyā + viśārada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom/1st), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘skilled in knowledge of the self’
K
Kṛtadhvaja
K
Keśidhvaja
M
Mitadhvaja
K
Khāṇḍikya
P
Parīkṣit Mahārāja

FAQs

Keśidhvaja is presented as a king born from Kṛtadhvaja, specifically described here as highly expert in ātmavidyā—spiritual knowledge of the self.

Śukadeva is narrating dynastic history to Parīkṣit; the address 'O King' keeps the dialogue format clear and emphasizes that the teachings are meant for a responsible ruler seeking truth.

This verse highlights valuing inner realization alongside worldly duty—cultivating study, reflection, and devotion so identity is rooted in the soul rather than status or achievements.