Mantra 22

Sukta 9

Sanskrit (Devanagari)

यत्रा सुपर्णा अमृतस्य भक्षमनिमेषं विदथाभिस्वरन्ति । एना विश्वस्य भुवनस्य गोपाः स मा धीरः पाकमत्रा विवेश

IAST Transliteration

yátra supárṇā amṛ́tasya bhakṣám ánimēṣaṃ vidáthābhir abhí svaranti | énā víśvasya bhúvanasya gopā́ḥ sá mā dhī́raḥ pā́kam átrā́ vivēśa ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Where the fair-winged chant, by sacred sessions, the unwinking portion of immortality—thereby the guardians of the whole world: may the wise one enter me here; may the unripe (simple) not enter.

Word by Word

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय-प्रातिपदिक)

• सुपर्णाः: the fair-winged ones (birds)
• सुपर्णाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सुपर्ण (प्रातिपदिक)

• अमृतस्य: of immortality / of ambrosia
• अमृतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)

• भक्षम्: food, portion to be eaten
• भक्षम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: भक्ष (प्रातिपदिक)

• अनिमेषम्: unblinking, unfailing
• अनिमेषम्: कर्म (विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: अनिमेष (प्रातिपदिक)

• विदथाभिः: with ceremonies / with ritual assemblies
• विदथाभिः: करण
• Type: Noun
• Root: विदथा (प्रातिपदिक; ‘विदथ’ नपुंसकस्य बहुवचन-रूपम्) + भिस्

• स्वरन्ति: they sound, sing
• स्वरन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √स्वर् (स्वरति ‘to sound, sing’)

• एना: by this / with this
• एना: करण
• Type: Pronoun
• Root: एना (सर्वनाम-प्रातिपदिक; ‘एतद्’ इत्यस्य वैदिक-रूपम्)

• विश्वस्य: of all, of the whole
• विश्वस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• भुवनस्य: of the world / of existence
• भुवनस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)

• गोपाः: guardians, protectors
• गोपाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गोपा (प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मा: not / lest
• मा: —
• Type: Indeclinable
• Root: मा (अव्यय)

• धीरः: wise, steadfast
• धीरः: कर्तृ (विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: धीर (प्रातिपदिक)

• पाकम्: ripeness; maturity; (also) cooking/boiling
• पाकम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पाक (प्रातिपदिक)

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)

• विवेश: entered
• विवेश: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √विश् (विशति ‘to enter’) with vi-

Attribution

Rishi: Speculative seer tradition (continuation of the two-birds complex)

Devata: Guardians (gopāḥ) of the world; Amṛta/immortality; Wisdom (dhī)

Chandas: Triṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Awe at immortal ‘portion’ → protective resolve → calm sealing of the self/space.","listener_experience":"Sense of being guarded by steady awareness; clarity and maturity entering like a guest.","intensity":4}