Mantra 13
Sukta 3
Sanskrit (Devanagari)
गोभ्यो अश्वेभ्यो नमो यच्छालायां विजायते । विजावति प्रजावति वि ते पाशांश्चृतामसि
IAST Transliteration
góbhyo áśvebhyo námo yác chālā́yāṃ vijā́yate | vijā́vati prajā́vati ví te pā́śāṃś cṛtāmasi ||
English Translation (Griffith/Whitney)
Homage to the kine, homage to the steeds—since in the House there is brought forth (increase). Offspring-rich, progeny-rich, thou cuttest away thy nooses.
Word by Word
गोभ्यःto the cows
गोभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अश्वेभ्यःto the horses
अश्वेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
नमःobeisance; salutation
नमः:
कर्म (नमः-क्रियायाः/अर्चनायाः विषयः)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
यत्that which
यत्:
कर्म (जायते इत्यस्य सम्बन्धि-वस्तु)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शालायाम्in the stall/shed
शालायाम्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootशाला (प्रातिपदिक)
विजायतेis born; is produced
विजायते:
क्रिया
TypeVerb
Root√जन् (जने) उपसर्गः वि-
विजावतिin (a place/state) having offspring/young
विजावति:
अधिकरण (गुणविशेषणेन अधिकरणस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविजावन्त् (प्रातिपदिक; वि- + जावन्त्)
प्रजावतिin (a place/state) rich in progeny
प्रजावति:
अधिकरण (गुणविशेषणेन अधिकरणस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्रजावन्त् (प्रातिपदिक)
विapart; asunder; fully
वि:
— (क्रियाविशेषक/उपसर्गार्थः)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/निपात)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पाशान्nooses; bonds
पाशान्:
कर्म
TypeNoun
Rootपाश (प्रातिपदिक)
चृताम्loosened/slipped off; let go
चृताम्:
कर्म (पाशान् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective)
Root√चृ (चरणे/चरण-गत्यर्थः) → क्त-प्रत्ययान्त ‘चृत’
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (भू)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition
Devata: Śālā (as power), cattle/horse prosperity (paśu-śrī)
Chandas: Anuṣṭubh (approximate)
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From reverent homage to confident release.","listener_experience":"Grounded domestic reassurance; sense of knots loosening and prosperity returning.","intensity":4}