Previous Mantra

Mantra 28

Sukta 10

इन्द्रं मित्रं वरुणमग्निमाहुरथो दिव्यः स सुपर्णो गरुत्मान्। एकं सद् विप्रा बहुधा वदन्त्यग्निं यमं मातरिश्वानमाहुः

índraṃ mitráṃ váruṇam agním āhur átho divyáḥ sá suparṇó garútmān | ékaṃ sád víprā bahudhā́ vadanty agníṃ yamáṃ mātáriśvānam āhuḥ ||

They call him Indra, Mitra, Varuṇa, Agni; and he is the heavenly fair-winged Garuṭmān. The Real is One: sages speak of it in many a fashion; they call it Agni, Yama, Mātariśvan.

इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (आहुः/कथयन्ति इत्यस्य) — ‘इन्द्रम् (इति)’
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
मित्रम्Mitra
मित्रम्:
कर्म — ‘मित्रम् (इति)’
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
वरुणम्Varuṇa
वरुणम्:
कर्म — ‘वरुणम् (इति)’
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (Fire)
अग्निम्:
कर्म — ‘अग्निम् (इति)’
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
आहुःthey have said / they call
आहुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√अह् (अह्/आह्) ‘कथने’
अथोand also / moreover
अथो:
सम्बन्ध/अन्वय-निपात (पुनरुक्ति/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअथ + उ (निपात-संयोग)
दिव्यःheavenly, divine
दिव्यः:
कर्तृ/विशेषण (सुपर्णः इत्यस्य) अथवा विधेय-विशेषण
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक; दिव्-सम्बद्ध)
सःhe / that
सः:
कर्ता (अस्ति/भवति इत्यध्याहृत-क्रियायाः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुपर्णःthe fair-winged one (bird)
सुपर्णः:
कर्ता/विधेय (सः … सुपर्णः)
TypeNoun
Rootसुपर्ण (प्रातिपदिक)
गरुत्मान्Garuḍa; the winged one
गरुत्मान्:
कर्ता/विधेय (सुपर्णस्य विशेषणम्/समनाम)
TypeNoun/Adjective
Rootगरुत्मत् (प्रातिपदिक; ‘गरुत्’ + मतुप्)
एकम्one
एकम्:
कर्म/विधेय-विशेषण (सद् इत्यस्य) — ‘एकं सत्’
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
सत्the Being / the Real
सत्:
कर्म (वदन्ति इत्यस्य) — ‘सत् (इति)’
TypeNoun (abstract/being)
Rootसत् (कृदन्त; √अस् ‘भू’ शतृ/शानच्-सम्भव ‘being’) / ‘सत्’ प्रातिपदिक
विप्राःsages, inspired seers
विप्राः:
कर्ता (वदन्ति)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
बहुधाin many ways
बहुधा:
क्रियाविशेषण (वदन्ति)
TypeIndeclinable
Rootबहुधा (अव्यय; ‘बहु’ + धा)
वदन्तिthey speak / call
वदन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√वद् ‘भाषणे’
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म (आहुः) — ‘अग्निम् (इति)’
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
यमम्Yama
यमम्:
कर्म — ‘यमम् (इति)’
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
मातरिश्वानम्Mātariśvan (Vedic wind/fire-messenger)
मातरिश्वानम्:
कर्म — ‘मातरिश्वानम् (इति)’
TypeNoun
Rootमातरिश्वन् (प्रातिपदिक)
आहुःthey have said / they call
आहुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√अह् (अह्/आह्) ‘कथने’

Rishi: RV-derived speculative seer tradition (commonly linked to Dīrghatamas in RV context).

Devata: Ekam Sat / various deities as names of the One.

Chandas: Triṣṭubh.

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From plural divine names (potential confusion) to a calm unitive resolution.","listener_experience":"Grounded certainty; widened tolerance; sense of being held by a single order behind many forms.","intensity":4}