Next Mantra

Mantra 1

Sukta 18

दवृष्टिः। प्र नभस्व पृथिवि भिन्द्धी३दं दिव्यं नभः । उद्नो दिव्यस्य नो धातरीशानो वि ष्या दृतिम्

prá nabhasva pṛthivi bhinddhī́daṁ divyáṁ nábhaḥ | udnó divyásya no dhātár ī́śāno ví ṣyā dṛtím

O cloud, forth! O Earth, cleave this heavenly cloud. From the heavenly water, for us—O Dhātṛ, sovereign—open wide the waterskin.

दवृष्टिः(evil/untimely) rain; bad rainfall
दवृष्टिः:
Kartā (वाक्ये विषय/उद्देश्य-रूपेण) अथवा संबोधन-प्रायः
TypeNoun
Rootदवृष्टि- (प्रातिपदिक; ‘दु/दुर्वृष्टि’ प्रकारः) अथवा ‘द-’ उपसर्गयुक्त ‘वृष्टि-’
प्रforth; forward; intensifier
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
नभस्वO cloud/sky(-one); O rain-cloud
नभस्व:
सम्बोधन (addressed entity)
TypeNoun/Adjective
Rootनभस्- (प्रातिपदिक) / ‘नभस्वत्’ संबोधन-रूप
पृथिविO Earth
पृथिवि:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootपृथिवी- (प्रातिपदिक)
भिन्धिsplit; cleave
भिन्धि:
क्रिया (आज्ञा); कर्ता = त्वम् (सम्बोधितः)
TypeVerb
Rootभिद् (छेदने)
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दिव्यम्heavenly; celestial
दिव्यम्:
Karma (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootदिव्य- (प्रातिपदिक) < दिव्/द्युत्
नभःsky; cloud; firmament
नभः:
Karma
TypeNoun
Rootनभस्- (प्रातिपदिक)
उद्नःof water
उद्नः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of water’)
TypeNoun
Rootउदन्- (प्रातिपदिक) ‘water’
दिव्यस्यof the heavenly
दिव्यस्य:
सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootदिव्य- (प्रातिपदिक)
नःfor us; our
नः:
Sampradāna (to/for us) अथवा सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धातplace; set; bestow
धात:
क्रिया (आज्ञा); कर्ता = त्वम् (सम्बोधितः)
TypeVerb
Rootधा (धारणे/स्थापने)
ईशानःthe ruling one; lord
ईशानः:
Kartā (कर्ता-विशेषण) / सम्बोधन
TypeNoun/Adjective
Rootईशान- (प्रातिपदिक) < ईश् (ऐश्वर्ये)
विapart; asunder; widely
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/निपात)
ष्यspread out / loosen / open (asunder)
ष्य:
क्रिया (आज्ञा); कर्ता = त्वम्
TypeVerb
Rootशी/श्या (क्षये/शयने/विस्तारे—वैदिक प्रयोग; ‘वि-’ सह) अथवा √शि (to sharpen/cut) वैदिक रूप ‘ष्य’ (आज्ञार्थ)
दृतिम्leather bag; skin-vessel (metaph.: enclosing sheath/cloud)
दृतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootदृति- (प्रातिपदिक) < √दॄ/दृ (विदारणे/छेदने) ‘skin-bag, leather vessel’

Rishi: Atharvanic tradition (rain-compulsion corpus)

Devata: Nabhas (cloud), Pṛthivī, Dhātṛ (as regulator of rain)

Chandas: Jagatī/triṣṭubh-mixed (AV rain hymns often irregular)

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From summoning to forceful cleaving to triumphant opening.","listener_experience":"Empowerment and urgency; sense of commanding nature for survival.","intensity":7}