Mantra 1
Sukta 15
Sanskrit (Devanagari)
शत्रुनिवारणम्। उत्तमो अस्योषधीनां तव वृक्षा उपस्तयः । उपस्तिरस्तु सो३स्माकं यो अस्मां अभिदासति
IAST Transliteration
uttamó ásy óṣadhīnāṃ táva vṛkṣā́ upástayaḥ | upástir astu só ’smā́kaṃ yó ’smā́n abhidā́sati
English Translation (Griffith/Whitney)
Highest art thou among herbs; thine are the trees for helpers. Let that support be ours against the man who assaileth us.
Word by Word
उत्तमःbest, supreme
उत्तमः:
विशेषण (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक; उच्/उद्-तमप् इत्यर्थे ‘उत्’ + तमप्)
असिyou are
असि:
अख्यात (सम्बन्ध/विधेय)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
ओषधीनाम्of the herbs
ओषधीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
तवof you, your
तव:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वृक्षाःtrees
वृक्षाः:
कर्तृ/विषय (अस्ति-सम्बन्धे)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
उपस्तयःsupports, attendants; (lit.) ‘upholdings’
उपस्तयः:
कर्तृ/विषय (अस्ति-सम्बन्धे)
TypeNoun
Rootउपस्ति (प्रातिपदिक)
उपस्तिःsupport, protection
उपस्तिः:
कर्तृ/विषय
TypeNoun
Rootउपस्ति (प्रातिपदिक)
अस्तुlet there be
अस्तु:
अख्यात (विधिलिङ्गार्थ/आशीः)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सःthat/he
सः:
कर्तृ/विषय
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्माकम्of us, our
अस्माकम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ (अभिदासति इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मान्us
अस्मान्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अभिtowards, against
अभि:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
दासतिharms, assails
दासति:
अख्यात
TypeVerb
Rootदस्/दास् (धातु; ‘हानौ/उपक्षये’ इत्यर्थे वैदिकप्रयोगः)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī-dependent)
Devata: Oṣadhi (personified Herb), with allied Vṛkṣa (Trees) as supporters
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From threat-awareness to confident stabilization through allied support.","listener_experience":"Grounded courage; sense of being ‘backed’ by nature and community.","intensity":6}