Mantra 1

Sukta 107

Sanskrit (Devanagari)

विश्वजित्। विश्वजित् त्रायमाणायै मा परि देहि । त्रायमाणे द्विपाच्च सर्वं नो रक्ष चतुष्पाद् यच्च नः स्वम्

IAST Transliteration

viśvájit | viśvájit trāyamāṇā́yai mā pári dehi | trā́yamāṇe dvipā́c ca sárvaṃ no rákṣa catúṣpād yác ca naḥ svám

English Translation (Griffith/Whitney)

All-conqueror! All-conqueror, set thyself about me for my saving. O Protectress, guard for us all that is two-footed, and the four-footed, and whatsoever is our own.

Word by Word

• विश्वजित्: all-conquering (one)
• विश्वजित्: Kartā (स्तुत्य/आह्वान-रूपेण)
• Type: Noun/Adjective
• Root: विश्वजित् (प्रातिपदिक; समास: विश्व- + जित् < √जि ‘जय’)

• विश्वजित्: O all-conqueror
• विश्वजित्: Kartā (आह्वान)
• Type: Noun/Adjective
• Root: विश्वजित् (प्रातिपदिक; विश्व- + जित् < √जि)

• त्रायमाणायै: to the protecting (goddess/one)
• त्रायमाणायै: Sampradāna
• Type: Noun/Adjective (participle used substantively)
• Root: त्रायमाणा (स्त्री. प्रातिपदिक; वर्तमानकृदन्त: √त्रा ‘रक्ष’ + शानच् → त्रायमाण-)

• मा: do not
• मा: —
• Type: Indeclinable
• Root: मा (निषेध-अव्यय)

• परि: around; away
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• देहि: place/give (you)
• देहि: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √धा (देहि = लोट्, परस्मैपद; उपसर्ग: परि-)

• त्रायमाणे: in/under (her) protecting (state)
• त्रायमाणे: Adhikaraṇa (locative: ‘in/under the protection’)
• Type: Noun/Adjective (participle)
• Root: त्रायमाण (वर्तमानकृदन्त: √त्रा + शानच्)

• द्विपात्: the two-footed (humans)
• द्विपात्: Karma (रक्ष्-क्रियायाः रक्ष्य-वस्तु)
• Type: Noun/Adjective
• Root: द्विपाद् (प्रातिपदिक; द्वि- + पाद)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• सर्वम्: all (everything)
• सर्वम्: Karma
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सर्व (सर्व-प्रातिपदिक)

• नः: for us; our
• नः: Sampradāna (for us) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• रक्ष: protect (you)
• रक्ष: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √रक्ष् (लोट्, परस्मैपद)

• चतुष्पात्: the four-footed (cattle/animals)
• चतुष्पात्: Karma
• Type: Noun/Adjective
• Root: चतुष्पाद् (प्रातिपदिक; चतुर्- + पाद)

• यत्: whatever
• यत्: Karma (रक्ष्य-वस्तु)
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• नः: our
• नः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• स्वम्: one’s own (property/kin)
• स्वम्: Karma
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: स्व (स्व-प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (to be verified from AVŚ anukramaṇī).

Devata: Viśvajit/Trāyamāṇā as personified protective power (often amulet-deity).

Chandas: Anuṣṭubh (probable; to be confirmed).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From triumphant invocation (all-conqueror) to calm comprehensive guardianship (protect all that is ours).","listener_experience":"Courage with reassurance; sense of being covered on all sides.","intensity":6}