Mantra 4

Sukta 28

Sanskrit (Devanagari)

इममादित्या वसुना समुक्षतेममग्ने वर्धय ववृधानः । इममिन्द्र सं सृज वीर्येऽणास्मिन् त्रिवृच्छ्रयतां पोषयिष्णु

IAST Transliteration

imám ādityā́ vásunā sámukṣate imám agne vardhaya vavṛdhānáḥ | imám indra sáṃ sṛja vīryèṇā́smín trivṛ́c chrayatāṃ póṣayiṣṇu |

English Translation (Griffith/Whitney)

This one the Ādityas bedew with wealth; this one, O Agni, increase, thou waxing. This one, O Indra, send forth wholly with vigor: in this let the threefold nourishing power take its seat.

Word by Word

• इमम्: this (one/it)
• इमम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आदित्याः: the Ādityas
• आदित्याः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)

• वसुना: with wealth / with a good (treasure)
• वसुना: करण
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग)

• उक्षते: sprinkles / anoints / moistens
• उक्षते: —
• Type: Verb
• Root: उक्ष् (धातु)

• इमम्: this (one/it)
• इमम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• वर्धय: increase, make grow
• वर्धय: —
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु)

• ववृधानः: growing, having grown strong
• ववृधानः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: वृध् (धातु)

• इमम्: this (one/it)
• इमम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग)

• सृज: release, send forth
• सृज: —
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)

• वीर्येण: with strength / with heroic power
• वीर्येण: करण
• Type: Noun
• Root: वीर्य (प्रातिपदिक)

• अस्मिन्: in this (one/thing)
• अस्मिन्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्रिवृत्: threefold, triply-encompassing
• त्रिवृत्: कर्तृ/विशेषण (श्रयताम् इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: त्रिवृत् (प्रातिपदिक)

• श्रयताम्: let them resort/attach themselves
• श्रयताम्: —
• Type: Verb
• Root: श्रि (धातु)

• पोषयिष्णु: nourishing, fostering
• पोषयिष्णु: कर्तृ (अन्त्य-आशीर्वचनस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पुष् (धातु) → पोषयिष्णु (इष्णु-प्रत्ययान्त विशेषण)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī-dependent)

Devata: Ādityas, Agni, Indra; and Puṣṭi as installed power

Chandas: Mixed/irregular (AV paustika style; often classed near Triṣṭubh)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Quiet blessing → energizing uplift → confident stability.","listener_experience":"Assurance that one is supported by order, growth, and strength.","intensity":5}