Mantra 2

Sukta 24

Sanskrit (Devanagari)

अग्निर्वनस्पतीनामधिपतिः स मावतु । अस्मिन् ब्रह्मण्यस्मिन् कर्मण्यस्यां पुरोधायामस्यां प्रतिष्ठायामस्यां चित्त्यामस्यामाकूत्यामस्यामाशिष्यस्यां देवहूत्यां स्वाहा

IAST Transliteration

agnír vanaspátīnā́m ádhipatiḥ sá mā́ avatu | asmín bráhmaṇy asmín kármaṇy asyā́m purodhā́yām asyā́m pratíṣṭhāyām asyā́m cittiyā́m asyā́m ākū́tyām asyā́m āśíṣy asyā́m devahū́tyāṁ svā́hā

English Translation (Griffith/Whitney)

Agni, overlord of the Lords of the Wood, let him protect me. In this holy utterance, in this operation; in this fore-setting, in this establishment; in this ordered piling, in this intent; in this blessing, in this calling of the Gods—Svāhā!

Word by Word

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• वनस्पतीनाम्: of the lords of the forest / of trees & plants
• वनस्पतीनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वनस्पति- (प्रातिपदिक)

• अधिपतिः: overlord, chief
• अधिपतिः: कर्तृ (समनाधिकरणम् अग्निः)
• Type: Noun
• Root: अधिपति- (प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• माम्: me
• माम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अवतु: may (he) protect
• अवतु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ब्रह्मणि: in the sacred utterance / brahman (prayer)
• ब्रह्मणि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्- (प्रातिपदिक)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• कर्मणि: in the rite / action
• कर्मणि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: कर्मन्- (प्रातिपदिक)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पुरोधायाम्: in this leadership / in this fore-placing (as priestly guidance)
• पुरोधायाम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: पुरोधा- (प्रातिपदिक; ‘one placed in front’, ‘forethought/leadership’)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रतिष्ठायाम्: in this foundation / establishment
• प्रतिष्ठायाम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: प्रतिष्ठा- (प्रातिपदिक)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चित्त्याम्: in this thought / intention
• चित्त्याम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: चित्ति- (प्रातिपदिक)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आकूत्याम्: in this resolve / purpose
• आकूत्याम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: आकूति- (प्रातिपदिक)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आशिषि: in this blessing
• आशिषि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: आशिष्- (प्रातिपदिक)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवहूत्याम्: in this invocation/calling of the gods
• देवहूत्याम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: देवहूति- (प्रातिपदिक)

• स्वाहा: svāhā (hail!; offering-formula)
• स्वाहा: (मन्त्र-समापन/हविः-सम्बन्धः)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वाहा (निपात/अव्यय)

Attribution

Rishi: Atharvanic/Aṅgirasa tradition (sūkta-level attribution varies by anukramaṇī; not securely inferable from the single verse alone)

Devata: Agni as अधिपति of वनस्पति

Chandas: Predominantly Anuṣṭubh-like cadence with extended litany (prose-like enumerative tail)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":null,"emotional_arc":"From invocation to comprehensive assurance: call → coverage → closure.","listener_experience":"A sense of being thoroughly protected and procedurally grounded; calm confidence.","intensity":4}