Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 5

यद् दण्डेन यदिष्वा यद् वारुर्हरसा कृतम्। तस्य त्वमसि निष्कृतिः सेमं निष्कृधि पूरुषम्

yád daṇḍéna yád iṣvā́ yád vā́ruḥ hárasā kṛtám | tásya tvám asi níṣkṛtiḥ sémáṃ níṣkṛdhi pū́ruṣam ||

What hath been wrought with staff, what with arrow, what by Varuṇa’s binding, with burning force—thereof thou art the release: do thou release this man.

यत्whatever (that which)
यत्:
Karma (यत्…कृतम् इत्यस्य कर्म-सम्बन्धः) / सम्बन्धक
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दण्डेनwith a staff/rod
दण्डेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootदण्ड (प्रातिपदिक)
यत्whatever
यत्:
Karma / सम्बन्धक
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इष्वाwith an arrow
इष्वा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootइषु (प्रातिपदिक)
यत्whatever
यत्:
Karma / सम्बन्धक
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वारुःthe Varu/Varuṇa-like being (a named agent)
वारुः:
Kartā (कृतम् इत्यस्य कर्तृ-सम्बन्धः) / साधन-देवता
TypeNoun
Rootवारु (प्रातिपदिक; वैदिक-शब्दः)
हरसाwith force/violence; with attack
हरसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहरस् (प्रातिपदिक)
कृतम्done; inflicted
कृतम्:
मुख्य-क्रियाविशेषण/विधेय (यत्…तत् = ‘done’)
TypeParticiple
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
तस्यof that
तस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā (असि/निष्कृधि इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
असिare
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
निष्कृतिःexpiation; release; remedy
निष्कृतिः:
विधेय (त्वम्…निष्कृतिः)
TypeNoun
Rootनिष्कृति (प्रातिपदिक; नि: + √कृ + क्तिन्)
that (you), indeed
:
Kartā (निष्कृधि इत्यस्य; ‘स’ = त्वम् एव) / संबोधनार्थ-प्रयोग
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; वैदिक-रूप)
इमम्this
इमम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
निष्कृधिremove (it); set free; expiate
निष्कृधि:
क्रिया
TypeVerb
Rootनि: + √कृ (धातु)
पूरुषम्the man/person
पूरुषम्:
Karma
TypeNoun
Rootपूरुष (प्रातिपदिक; वैदिक-रूप = पुरुष)

Rishi: Atharvanic tradition (variable)

Devata: Niṣkṛti (personified ‘Release/Expiation’ power) or the operative remedy addressed as such

Chandas: Anuṣṭubh (probable; confirm by metrical index)

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From threat-inventory (weapon/bond/heat) to calm certainty of release","listener_experience":"A sense of being unbound and protected; reassurance after fear or pain","intensity":6}