Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 38

सूर्यस्य रश्मीननु याः सञ्चरन्ति मरीचीर्वा या अनुसञ्चरन्ति । यासामृषभो दूरतो वाजिनीवान्त्सद्यः सर्वाँन् लोकान् पर्यैति रक्षन्। स न ऐतु होममिमं जुषाणो३ऽन्तरिक्षेण सह वाजिनीवान्

sū́ryasya raśmī́n ánu yā́ḥ sañcáranti marī́cīr vā yā́ anusañcáranti | yā́sām ṛṣabhó dūrató vājinī́vān sadyáḥ sárvāṃl lokā́n paryéti rákṣan | sá no étu hómaṃ imáṃ juṣāṇó ’ntárikṣeṇa sahá vājinī́vān ||

They who along the Sun’s rays roam, or as his gleams attendant roam; whose Bull, victorious from afar, straightway encompasseth all worlds, guarding—let him come to us, accepting this oblation, the victorious one, together with the mid-air’s path.

सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
रश्मीन्rays
रश्मीन्:
कर्म (अनु-गमनस्य)
TypeNoun
Rootरश्मि (प्रातिपदिक)
अनुalong, following
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु
याःwhich (fem. pl.)
याः:
कर्तृ (सञ्चरन्ति)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सञ्चरन्तिmove about, course
सञ्चरन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootचर् (धातु) + सम्
मरीचीःsunbeams, rays
मरीचीः:
कर्तृ (अनुसञ्चरन्ति) / याः इति विशेष्य
TypeNoun
Rootमरीचि (प्रातिपदिक)
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
याःwhich (fem. pl.)
याः:
कर्तृ (अनुसञ्चरन्ति)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अनुसञ्चरन्तिfollow along, move after
अनुसञ्चरन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootचर् (धातु) + अनु + सम्
यासाम्of whom/which (fem. pl.)
यासाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऋषभःthe bull (chief/leader)
ऋषभः:
कर्तृ (पर्यैति)
TypeNoun
Rootऋषभ (प्रातिपदिक)
दूरतःfrom afar
दूरतः:
अपादान/देश-निर्देश
TypeIndeclinable
Rootदूर (प्रातिपदिक) + तस्
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
वाजिनीवान्possessing speed/strength (swift)
वाजिनीवान्:
कर्तृ-विशेषण (ऋषभः)
TypeAdjective
Rootवाजिनीवत् (प्रातिपदिक)
सद्यःimmediately
सद्यः:
अधिकारण (काल)
TypeIndeclinable
Rootसद्यस्
सर्वान्all
सर्वान्:
कर्म (पर्यैति)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
लोकान्worlds, realms
लोकान्:
कर्म (पर्यैति)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
परिaround
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि
एतिgoes, traverses
एति:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (धातु) + परि
रक्षन्protecting
रक्षन्:
कर्तृ-विशेषण (ऋषभः) / सहक्रिया
TypeVerb (Participle)
Rootरक्ष् (धातु)
सःhe
सः:
कर्तृ (ऐतु)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःto us, for us
नः:
सम्प्रदान/हित (दत्तिवत्-अर्थे: ‘to/for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऐतुlet (him) come
ऐतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (धातु)
होमम्oblation, offering
होमम्:
कर्म (जुषाणः/ऐतु—ग्रहणार्थे)
TypeNoun
Rootहोम (प्रातिपदिक)
इमम्this
इमम्:
विशेषण (होमम्)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जुषाणःaccepting, taking pleasure in
जुषाणः:
कर्तृ-विशेषण (सः) / सहक्रिया
TypeVerb (Participle)
Rootजुष् (धातु)
अन्तरिक्षेणthrough the mid-air, via the atmosphere
अन्तरिक्षेण:
करण/अध्व (मार्ग-करणम्)
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
वाजिनीवान्swift, strong
वाजिनीवान्:
कर्तृ-विशेषण (सः)
TypeAdjective
Rootवाजिनीवत् (प्रातिपदिक)

Rishi: Atharvanic tradition

Devata: Apsarases (solar-ray roamers) and their Ṛṣabha (protective leader-force)

Chandas: Jagatī/triṣṭubh-mixed Atharvanic long verse (extended pādas)

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Wonder at cosmic mobility → assurance of guardianship → victorious arrival to accept offering.","listener_experience":"A widening of perspective; confidence that one’s sphere is watched and guarded.","intensity":7}