Mantra 1

Sukta 12

Sanskrit (Devanagari)

रोहिणी- वनस्पतिः। रोहण्यसि रोहण्यस्थ्नश्छिन्नस्य रोहणी । रोहयेदमरुन्धति

IAST Transliteration

rohíṇī vanaspátiḥ | roháṇy asi roháṇy ásthnaś chinnásya roháṇī | roháyedám arúndhatī

English Translation (Griffith/Whitney)

Rohiṇī is the Forest’s Lord. Rohiṇī thou art: Rohiṇī, the knitter-up of bone that hath been severed. Knit thou this here—O Arundhatī, the firm restrainer.

Word by Word

• रोहिणी: Rohiṇī (a healing plant/deity-name)
• रोहिणी: सम्बोधन/कर्तृ (मन्त्र में देवता/औषधि का नाम; संबोधित)
• Type: Noun
• Root: रोहिणी (प्रातिपदिक; √रुह् ‘अङ्कुरणे/वर्धने’ से निष्पन्न स्त्रीलिङ्ग-नाम)

• वनस्पतिः: the lord of plants; a plant (tree/herb)
• वनस्पतिः: कर्तृ/विशेष्य (रोहिणी का विशेषण/पर्याय)
• Type: Noun
• Root: वनस्पति (प्रातिपदिक)

• रोहण्यसि: you are (O Rohiṇī)
• रोहण्यसि: सम्बोधन-प्रयुक्त क्रिया (कर्तृ: त्वम्=रोहिणी)
• Type: Verb
• Root: √अस् (भू-सत्तायाम्)

• रोहणि: O Rohiṇī
• रोहणि: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: रोहणि (प्रातिपदिक; √रुह् से)

• असि: you are
• असि: कर्तृ (कर्तृ: त्वम्=रोहिणी)
• Type: Verb
• Root: √अस्

• रोहणि: O Rohiṇī
• रोहणि: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: रोहणि (प्रातिपदिक; √रुह् से)

• अस्थ्नः: of the bone
• अस्थ्नः: सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: अस्थि (प्रातिपदिक)

• छिन्नस्य: of the cut/broken
• छिन्नस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: √छिद् (छेदने) → छिन्न (कृदन्त-भूतकृदन्त)

• रोहणी: the healer; the one that makes grow/knits
• रोहणी: कर्तृ/विधेय (रोहिणी = ‘healer/knitter’)
• Type: Noun
• Root: रोहणी (प्रातिपदिक; √रुह् से)

• रोहय: make (it) grow; heal/knit
• रोहय: प्रेरक-क्रिया (कर्तृ: त्वम्=रोहिणी)
• Type: Verb
• Root: √रुह् (अङ्कुरणे/वर्धने) → causative √रोहय्

• इदम्: this
• इदम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• अरुन्धति: O Arundhatī (name of a healing plant/deity)
• अरुन्धति: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अरुन्धती (प्रातिपदिक; ‘अ-रुध्’/‘रुन्ध्’ से व्युत्पत्ति-परम्परा; ‘अवरोधयित्री/निरोधयित्री’)

Attribution

Rishi: Atharvanic healer tradition (often anonymous in medical sūktas)

Devata: Rohiṇī (plant-deity) and Arundhatī (stabilizing power)

Chandas: Mixed; largely Anuṣṭubh-like with vocative/imperative structure

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From anxious injury to firm reassurance and commanded stability.","listener_experience":"A steadying, clinical-sacral tone—like a healer tying a splint while speaking certainty.","intensity":5}