Previous Mantra

Mantra 7

Sukta 3

यत् संयमो न वि यमो वि यमो यन्न संयमः । इन्द्रजाः सोमजा आथर्वणमसि व्याघ्रजम्भनम्

yát saṁyamó ná ví-yamó ví-yamó yán ná saṁyámaḥ | índra-jā́ḥ sóma-jā́ ātharvaṇám asi vyāghrá-jámbhanam ||

What is a binding, yet not a binding; a loosening—yea, a loosening—what is no binding at all: Indra-born, Soma-born, thou art Atharvanic, a crusher of the tiger.

यत्that which
यत्:
Adhikaraṇa (सम्बन्धसूचक) / अनिर्णीत
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
संयमःrestraint; binding; control
संयमः:
Kartā (वाक्ये विषयः) / अनिर्णीत
TypeNoun
Rootसं-यम् (धातु) → संयम (प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
विapart; asunder; distinctly
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
यमःrestraint; check; control
यमः:
Kartā (वाक्ये विषयः) / अनिर्णीत
TypeNoun
Rootयम् (धातु) → यम (प्रातिपदिक)
विapart; asunder
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
यमःrestraint; check
यमः:
Kartā (वाक्ये विषयः) / अनिर्णीत
TypeNoun
Rootयम् (धातु) → यम (प्रातिपदिक)
यत्that which
यत्:
Adhikaraṇa (सम्बन्धसूचक) / अनिर्णीत
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
संयमःrestraint; binding
संयमः:
Kartā (वाक्ये विषयः) / अनिर्णीत
TypeNoun
Rootसं-यम् (धातु) → संयम (प्रातिपदिक)
इन्द्रजाःIndra-born; sprung from Indra
इन्द्रजाः:
Kartā/विशेषणम् (सम्बोधन-पूर्वक-स्तुत्यर्थे) / अनिर्णीत
TypeAdjective (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समासान्त) used substantively
Rootइन्द्र-जा (प्रातिपदिक; ‘इन्द्र’ + ‘जा’ < √जन् ‘to be born’)
सोमजाःSoma-born; sprung from Soma
सोमजाः:
Kartā/विशेषणम् / अनिर्णीत
TypeAdjective used substantively
Rootसोम-जा (प्रातिपदिक; ‘सोम’ + ‘जा’ < √जन्)
आथर्वणम्Atharvan-like; Atharvanic (belonging to Atharvan)
आथर्वणम्:
Karma (यदि ‘असि’ इत्यनेन ‘त्वम् … असि’—विशेष्य-रूपेण) / अनिर्णीत
TypeAdjective (used predicatively) / Noun (as epithet)
Rootआथर्वण (प्रातिपदिक; अथर्वन्-सम्बन्धी)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Root√अस् (भू)
व्याघ्रजम्भनम्tiger-crushing; crusher of a tiger (or: crushing like a tiger’s jaws)
व्याघ्रजम्भनम्:
Karma/विशेषणम् (आथर्वणम्/त्वम् इत्यस्य विशेषणम्) / अनिर्णीत
TypeNoun (compound epithet)
Rootव्याघ्र-जम्भन (प्रातिपदिक; ‘व्याघ्र’ + ‘जम्भन’ < √जभ्/√जम्भ् ‘to crush, seize with jaws’)

Rishi: Atharvanic tradition (seer not specified in the provided excerpt; commonly attributed within Atharvan/Āṅgiras lineages by anukramaṇī)

Devata: The Atharvanic charm/medicine personified; with Indra and Soma as generative powers

Chandas: Anuṣṭubh (probable; to be confirmed against pada-count in a critical edition)

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"Confrontation with threat → mastery through paradox → triumphant neutralization.","listener_experience":"A surge of courage and control; fear is named and then disabled.","intensity":7}