Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 22

यत् ते वर्चो जातवेदो बृहद् भवत्याहुतेः । यावत् सूर्यस्य वर्च आसुरस्य च हस्तिनः । तावन्मे अश्विना वर्च आ धत्तां पुष्करस्रजा

yát te várcó jātavedo bṛhád bhavaty ā́hutyāḥ | yā́vat sū́ryasya várca āsurásya ca hastínaḥ | tā́van me aśvínā várca ā́ dhattāṁ púṣkara-srajā ||

That splendour of thine, O Jātavedas, which through oblation becomes great—as much as is the splendour of the Sun, and of the Asura, and of the elephant—so much splendour, O Aśvins, lotus-garlanded, do ye set upon me.

यत्which/that (relative)
यत्:
सम्बन्ध/विशेषण (यद्-तद् सम्बन्ध; ‘वर्चः’ इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
तेof you/your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वर्चःsplendour, radiance, glory
वर्चः:
कर्तृ (भवति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवर्चस् (प्रातिपदिक)
जातवेदःO Jātavedas (Agni), knower of births
जातवेदः:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक; अग्नि-नाम)
बृहत्great, vast
बृहत्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootबृहत् (प्रातिपदिक)
भवतिbecomes/is
भवति:
अख्यात (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
आहुतिःfrom the oblation; by the offering
आहुतिः:
अपादान (यतः—‘from/through offering’)
TypeNoun
Rootआहुति (प्रातिपदिक)
यावत्as much as; to the extent that
यावत्:
विशेषण (परिमाण-निर्देश)
TypeIndeclinable (correlative measure)
Rootयावत् (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग; परिमाणवाचक)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
वर्चःradiance
वर्चः:
उपमेय/परिमाण-निर्देश (यावत् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवर्चस् (प्रातिपदिक)
आसुरस्यof the Asura-like/Asuric (mighty)
आसुरस्य:
सम्बन्ध/विशेषण
TypeAdjective
Rootआसुर (प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
हस्तिनःof the elephant
हस्तिनः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootहस्तिन् (प्रातिपदिक)
तावत्so much; to that extent
तावत्:
विशेषण (परिमाण-निर्देश; तावत्…धत्ताम्)
TypeIndeclinable (correlative measure)
Rootतावत् (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग; परिमाणवाचक)
मेto me/for me
मे:
सम्प्रदान (अर्थे ‘to me’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अश्विनाthe Aśvins (twin gods)
अश्विना:
कर्तृ (धत्ताम् इत्यस्य)
TypeNoun (dual deity)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक; द्विवचन-देवता)
वर्चःradiance, splendour
वर्चः:
कर्म (धत्ताम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवर्चस् (प्रातिपदिक)
towards; into; fully
:
क्रियाविशेषण (समन्तात्/सम्यक्-प्रवेशार्थ)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
धत्ताम्may they place/bestow
धत्ताम्:
अख्यात (क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
पुष्करस्रजा(you two) lotus-garlanded
पुष्करस्रजा:
विशेषण
TypeAdjective (epithet)
Rootपुष्कर-स्रज् (समास-प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-भाव: ‘पुष्करस्य स्रक् यस्य/ययोः’)

Rishi: Atharvanic

Devata: Agni Jātavedas; Aśvins (installers of splendour)

Chandas: Jagatī/Triṣṭubh-mixed tendency (three long pādas; edition-dependent)

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From sacrificial enlargement of Agni’s splendour to a calm, ceremonious crowning by the Aśvins.","listener_experience":"Wonder at cosmic scaling; then soothing assurance of being ‘clothed’ in radiance.","intensity":6}