Mantra 6

Sukta 17

Sanskrit (Devanagari)

शुनं वाहाः शुनं नरः शुनं कृषतु लाङ्गलम्। शुनं वरत्रा बध्यन्तां शुनमष्ट्रामुदिङ्गय

IAST Transliteration

śunáṃ vāhā́ḥ śunáṃ náraḥ śunáṃ kṛṣatu lā́ṅgalam | śunáṃ varatrā́ badhyántāṃ śunám aṣṭrā́m úd iṅgaya ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Auspicious be the teams, auspicious the men; auspiciously let the plough do its ploughing. Auspiciously let the traces be fastened; auspiciously ply thou the goad.

Word by Word

• शुनम्: auspiciously; well
• शुनम्: विशेषणभावे (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: शुनम् (अव्यय-प्रातिपदिक; ‘शुभ/कल्याण’)

• वाहाः: the draft-animals / carriers
• वाहाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वाह (प्रातिपदिक; ‘वाह’ = वहनकर्ता/वाहक)

• शुनम्: auspiciously
• शुनम्: विशेषणभावे
• Type: Indeclinable
• Root: शुनम् (अव्यय-प्रातिपदिक)

• नरः: men
• नरः: Kartā
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• शुनम्: auspiciously
• शुनम्: विशेषणभावे
• Type: Indeclinable
• Root: शुनम् (अव्यय-प्रातिपदिक)

• कृषतु: let (him/it) plough
• कृषतु: (अकर्मक/सकर्मक) क्रिया; कर्ता-सम्बन्धः पूर्वपदाभ्याम्
• Type: Verb
• Root: कृष् (धातु; ‘कर्षणे/कृषौ’)

• लाङ्गलम्: the plough
• लाङ्गलम्: Karma
• Type: Noun
• Root: लाङ्गल (प्रातिपदिक)

• शुनम्: auspiciously
• शुनम्: विशेषणभावे
• Type: Indeclinable
• Root: शुनम् (अव्यय-प्रातिपदिक)

• वरत्राः: the straps / reins
• वरत्राः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वरत्रा (प्रातिपदिक; ‘रज्जु/बन्धन-रज्जु’)

• बध्यन्ताम्: let them be fastened
• बध्यन्ताम्: क्रिया; कर्ता = ‘वरत्राः’
• Type: Verb
• Root: बन्ध् (धातु; ‘बन्धने’)

• शुनम्: auspiciously
• शुनम्: विशेषणभावे
• Type: Indeclinable
• Root: शुनम् (अव्यय-प्रातिपदिक)

• अष्ट्राम्: the goad
• अष्ट्राम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अष्ट्रा (प्रातिपदिक; ‘अष्ट्रा’ = अङ्कुश/प्रेरक-उपकरण, goad)

• उदिङ्गय: raise/brandish; set in motion (the goad)
• उदिङ्गय: क्रिया; कर्म = ‘अष्ट्राम्’
• Type: Verb
• Root: उद्-इङ्गय (धातु-समास; इङ्ग्/इङ्गय ‘चलने/प्रेरणे’ + उद्)

Attribution

Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (anukramaṇī-dependent)

Devata: Auspiciousness (śunam) applied to ploughing apparatus; implicitly Śunāsīrau/field-fertility complex

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From calm invocation to energetic readiness for work.","listener_experience":"Grounded assurance; a sense that the day’s labor is ‘held’ by auspicious order.","intensity":4}