Mantra 2

Sukta 80

Sanskrit (Devanagari)

त्वामुग्रमवसे चर्षणीसहं राजन् देवेषु हूमहे । विश्वा सु नो विथुरा पिब्दना वसोऽमित्रान् सुषहान् कृधि

IAST Transliteration

tvā́m ugrám ávase carṣaṇīsáhaṃ rā́jan devéṣu hūmahe | víśvā su no vithurā́ pibdánā vaso ’mítrān suṣáhān kr̥dhi ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Thee, the fierce, for aid we call—subduer of the peoples, O King, among the gods. Shattering and crushing, O bounteous one, make all our enemies for us easy to overcome.

Word by Word

• त्वाम्: you (as the object)
• त्वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उग्रम्: fierce, mighty
• उग्रम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• अवसे: for help, for protection
• अवसे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: अवस् (प्रातिपदिक)

• चर्षणीसहम्: supporter of the peoples, who withstands/helps men
• चर्षणीसहम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: चर्षणीसह (प्रातिपदिक; चर्षणी + सह)

• राजन्: O king
• राजन्: (सम्बोधन) संबन्ध/आह्वान
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• देवेषु: among the gods
• देवेषु: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• हूमहे: we invoke, we call upon
• हूमहे: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √हू (आह्वाने)

• विश्वा: all
• विश्वा: कर्म
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• सु: well, indeed
• सु: (निपात) भावप्रकाशक
• Type: Indeclinable
• Root: सु (निपात/उपसर्ग-स्वरूप अव्यय)

• नः: for us
• नः: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विथुरा: unsteady, wavering
• विथुरा: कर्म
• Type: Adjective
• Root: विथुर (प्रातिपदिक)

• पिब्दना: oppressing, harmful
• पिब्दना: कर्म
• Type: Adjective
• Root: पिब्दन (प्रातिपदिक; ‘पिब्दन’ इति वैदिक-रूप, बाधक/पीडक अर्थे)

• वसो: O good one / O benefactor
• वसो: (सम्बोधन) संबन्ध/आह्वान
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• अमित्रान्: enemies
• अमित्रान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अमित्र (प्रातिपदिक)

• सुषहान्: hard to overcome, very enduring
• सुषहान्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सुषह (प्रातिपदिक; सु- + सह)

• कृधि: make, render
• कृधि: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)

Attribution

Rishi: Ṛgvedic attribution (AV 20 borrowing): Indra-hymn seer per RV mapping.

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"Invocation → intensification of divine ferocity → assurance of enemy-conquerability.","listener_experience":"A surge of courage and boundary-strength; feeling ‘backed’ by a larger, disciplined power.","intensity":8}