Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 135

त्वमिन्द्र कपोताय च्छिन्नपक्षाय वञ्चते । श्यामाकं पक्वं पीलु च वारस्मा अकृणोर्बहुः

tvám índra kapótāya chinna-pakṣā́ya váñcate | śyāmā́kaṃ pakváṃ pī́lu ca vā́rasmai ákṛṇor bahúḥ ||

Thou, Indra, for the pigeon with clipped wings that wandereth, didst make abundant provision—ripe śyāmāka grain, and pīlu fruit—for the needy one.

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
कपोतायto/for the pigeon
कपोताय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootकपोत (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
छिन्नपक्षायto the one whose wings are cut
छिन्नपक्षाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (compound)
Rootछिन्न-पक्ष (समास; छिन्न < √छिद् + पक्ष)
वञ्चतेwanders/strays (seeks)
वञ्चते:
TypeVerb
Root√वञ्च् (वञ्चु गतौ/कुटिलायाम्; ‘to roam/stray, to seek’)
श्यामाकम्millet (śyāmāka)
श्यामाकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootश्यामाक (प्रातिपदिक; धान्य-विशेषः)
पक्वम्ripe/cooked
पक्वम्:
कर्म
TypeAdjective/Participle
Rootपक्व (कृदन्त-विशेषण; √पच् + क्त)
पीलुpīlu-fruit (salvadora)
पीलु:
कर्म
TypeNoun
Rootपीलु (प्रातिपदिक; वृक्ष/फल-विशेषः)
and
:
TypeIndeclinable
Root
वारस्मैfor shelter/for a refuge
वारस्मै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवार (प्रातिपदिक; ‘आश्रय/आवरण/निवास’ इत्यर्थे; दातृ-सम्बन्धः)
अकृणोःyou made/you did
अकृणोः:
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
बहुःmuch; many (a great amount)
बहुः:
कर्तृ (वाक्ये ‘बहु(म्)’ इत्यर्थे परिणाम/प्रशंसा-प्रयोगः)
TypeAdjective (used substantively)
Rootबहु (प्रातिपदिक)

Rishi: Angirasa/Atharvanic RV-derived

Devata: Indra

Chandas: Anuṣṭubh-like (approx.; requires full metrical audit)

{"primary_rasa":"karuna","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Helplessness (clipped wings) → remembered divine generosity → reassurance of abundance.","listener_experience":"Comfort, softened fear, willingness to ask for help and to feed others.","intensity":5}