Mantra 14
Sukta 128
Sanskrit (Devanagari)
यः पर्वतान् व्यदधाद् यो अपो व्यगाहथाः । इन्द्रो यो वृत्रहान्महं तस्मादिन्द्र नमोऽस्तु ते
IAST Transliteration
yáḥ párvatān vyàdadhā́d yó apó vyàgāhathāḥ | índro yó vṛtrahā́n maháṁ tásmād indra námo astu te ||
English Translation (Griffith/Whitney)
He who set the mountains asunder, who plunged into the waters—Indra, who is the mighty slayer of Vṛtra: therefore, O Indra, let homage be to thee.
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Kartā (प्रत्येकं यः-उपवाक्ये)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
पर्वतान्mountains
पर्वतान्:
Karma
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
विapart, asunder, distinctly
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
अदधात्placed, set, established
अदधात्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
अपःwaters
अपः:
Karma
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक; बहुवचन-प्रयोगः) / आपः
विforth, widely
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
अगाहथाःyou entered, you plunged into
अगाहथाः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootगाह् (धातु)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā (मुख्यवाक्ये/सम्बोधन-आधारः)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
वृत्रहान्Vr̥tra-slayer
वृत्रहान्:
Kartā (विशेषणरूपेण इन्द्रस्य)
TypeNoun (epithet)
Rootवृत्रहन् (प्रातिपदिक; समासः: वृत्र + हन्)
महान्great
महान्:
Kartā (विशेषणरूपेण इन्द्रस्य)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
तस्मात्therefore, from that (reason)
तस्मात्:
Apādāna (हेतु/निमित्त-निर्देशः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sampradāna (सम्बोधन/प्राप्तव्यः)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
नमःobeisance, homage
नमः:
Karma (अस्तु-क्रियायाः)
TypeNoun (indeclinable-like in use)
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
अस्तुlet there be
अस्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
तेto you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Attribution
Rishi: RV-derived Indra praise tradition (specific r̥ṣi depends on RV source)
Devata: Indra
Chandas: Anuṣṭubh (probable; confirm via RV source)
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From heroic remembrance (Indra’s feats) to calm security through surrender (namaḥ).","listener_experience":"A felt sense of protection and courage, followed by quiet assurance.","intensity":6}