Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 107

तदिदास भुवनेषु ज्येष्ठं यतो जज्ञ उग्रस्त्वेषनृम्णः । सद्यो जज्ञानो नि रिणाति शत्रूननु यदेनं मदन्ति विश्व ऊमाः

tád íd ā́sa bhúvaneṣu jyéṣṭhaṃ yáto jajñá ugrás tvéṣa-nṛ́mṇaḥ | sadyó jajñānó ní riṇāti śátrūn ánu yád enaṃ mádanti víśva ū́māḥ ||

That verily was chiefest in the worlds, from whom was born the fierce one of flashing manly might. New-born, forthwith he driveth down the foes, whenso all exhilarating draughts do gladden him.

तत्that
तत्:
Karma (संदर्भवस्तु/उद्दिष्ट)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इदानीम्now
इदानीम्:
Adhikaraṇa (काल)
TypeIndeclinable
Rootइदानीम् (अव्यय)
असbe (you are/you should be)
अस:
(आख्यात) विधेय
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
भुवनेषुin the worlds
भुवनेषु:
Adhikaraṇa (देश/अवस्थान)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
ज्येष्ठम्the eldest, foremost
ज्येष्ठम्:
Karma (विशेष्य-विशेषणभावेन)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
यतःfrom whom/whence
यतः:
Apādāna
TypeIndeclinable
Rootयतस् (अव्यय/सम्बन्ध-प्रत्ययान्त)
जज्ञेwas born
जज्ञे:
(आख्यात) विधेय
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
उग्रःfierce, mighty
उग्रः:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
त्वेषनृम्णःof blazing manly power (one endowed with it)
त्वेषनृम्णः:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeNoun (compound)
Rootत्वेष-नृम्ण (समास-प्रातिपदिक; त्वेष ‘तेजस्’ + नृम्ण ‘वीर्य/बल’)
सद्यःimmediately
सद्यः:
Adhikaraṇa (काल)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
जज्ञानःbeing born, newly born
जज्ञानः:
Kartā
TypeParticiple
Rootजन् (धातु) → जज्ञा-न (क्त/क्विप्-प्रायः; लिट्-आधारित कृदन्त)
निdown, away (prefix)
नि:
(क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
रिणातिdrives away, destroys
रिणाति:
(आख्यात) विधेय
TypeVerb
Rootरी/रि (धातु; ‘हानौ/क्षये/विनाशे’—वेदे ‘रिणाति’ = नाशयति/अपाकरोति)
शत्रून्enemies
शत्रून्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
अनुafter, along; in accordance
अनु:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
यत्when/that which
यत्:
Adhikaraṇa (निमित्त/सम्बन्ध-प्रयोगः: ‘यत्…’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एनम्him
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्/इदम्-प्रकार (सर्वनाम; एनद्-श्रुति)
मदन्तिrejoice, exult
मदन्ति:
(आख्यात) विधेय
TypeVerb
Rootमद् (धातु; ‘हर्षे/मदे’)
विश्वेall
विश्वे:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
ऊमाःhelpers, supporters (attendants)
ऊमाः:
Kartā
TypeNoun
Rootऊमा (प्रातिपदिक; वेदेषु ‘ऊमा’ = सहाय/अनुचर/समर्थक-जनाः इति व्याख्येयम्)

Rishi: Traditionally Indra-stuti corpus (RV-derived); in AV 20 the material is largely Rigvedic in origin (Anukramaṇī attribution follows RV).

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (RV-style; AV 20 is predominantly Triṣṭubh/Jagatī hymnic material)

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From cosmic primacy to immediate enemy-crushing momentum.","listener_experience":"A martial uplift with sharp-edged confidence.","intensity":8}