Mantra 3
Sukta 20
Sanskrit (Devanagari)
यत् ते तनूष्वनह्यन्त देवा द्युराजयो देहिनः । इन्द्रो यच्चक्रे वर्म तदस्मान् पातु विश्वतः
IAST Transliteration
yát te tanū́ṣv anáhyanta devā́ dyurā́jayo dehínaḥ | índro yác cakré várma tád asmā́n pātu viśvátaḥ
English Translation (Griffith/Whitney)
What on thy bodies the Gods, the sky-swaying, bound fast for the embodied; what armour Indra forged—let that protect us from all sides.
Word by Word
यत्that which
यत्:
Karma (यत्-तत् सम्बन्धेन ‘तत्’ इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
Sambandha (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तनूषुin (your) bodies
तनूषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootतनू (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)
अनह्यन्तthey bound / fastened
अनह्यन्त:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootनह् (धातु; ‘बन्धने/आबद्धे’) + अनु-
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)
द्युराजयःsky-radiant / shining like the sky
द्युराजयः:
Kartā (देवाः इत्यस्य विशेषणत्वेन)
TypeAdjective (epithet) / Noun
Rootद्युराजि (प्रातिपदिक; ‘द्यौः-राजि’/‘द्युराजि’ = sky-radiance, heavenly splendour)
देहिनःembodied ones
देहिनः:
Kartā (देवाः इत्यस्य विशेषणत्वेन)
TypeNoun/Adjective
Rootदेहिन् (प्रातिपदिक; ‘देह-वत्’)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)
यत्whatever / that which
यत्:
Karma (चक्रे इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चक्रेmade / fashioned
चक्रे:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु; ‘करणे’)
वर्मarmour, protective covering
वर्म:
Karma
TypeNoun
Rootवर्मन् (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक)
तत्that (same)
तत्:
Kartā (पातु इत्यस्य) / विषयः
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मान्us
अस्मान्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पातुmay (it) protect
पातु:
Kriyā (आशीर्वचन/प्रार्थना)
TypeVerb
Rootपा (धातु; ‘रक्षणे’)
विश्वतःfrom all sides / on every side
विश्वतः:
Adhikaraṇa (परितः/सर्वदिक्-सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootविश्व (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित-अव्यय)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition
Devata: Indra (as maker of armor) with the collective Devas
Chandas: Anuṣṭubh-like (two pādas with extended compounds)
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From vulnerability of the embodied to confident enclosure under Indra’s forged protection.","listener_experience":"A felt sense of being covered/held; courage replaces diffuse threat.","intensity":6}