Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 22

Sukta 5

सर्वज्यानिः कर्णौ वरीवर्जयन्ती राजयक्ष्मो मेहन्ती

sarvajyāníḥ kárṇau varīvárjayantī rājayakṣmó méhantī

All-wasting Loss—she guards the ears, keeping harm away—(yet) rājayakṣma, the consumer, makes him void his water.

सर्वज्यानिःall-wasting/total decay (as a disease/affliction)
सर्वज्यानिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसर्वज्यानी- (प्रातिपदिक; सर्व + ज्यानि/ज्यानी ‘हानि/क्षय’)
कर्णौ(the) two ears
कर्णौ:
कर्म
TypeNoun
Rootकर्ण- (प्रातिपदिक)
वरीवर्जयन्तीwarding off/keeping away (protecting)
वरीवर्जयन्ती:
कर्तृ
TypeParticiple (Adjectival)
Root√वृ (वृणोति/वृणुते) + वि + अव (वरी-) + √वृज्/√वर्ज् (वर्जयति) → वरी-वर्जयन्ती (कृदन्त-प्रातिपदिक)
राजयक्ष्मःconsumption; phthisis (royal disease)
राजयक्ष्मः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootराजयक्ष्म- (प्रातिपदिक; रोगनाम)
मेहन्तीurinating; discharging (as in a urinary ailment)
मेहन्ती:
कर्तृ
TypeParticiple (Adjectival)
Root√मिह्/√मेह् (मेहति ‘मूत्रयति/स्रवति’) → मेहन्ती (कृदन्त-प्रातिपदिक)

Rishi: To be verified per Anukramaṇī for AVŚ 12.5.

Devata: Rājayakṣma / Sarvajyāni (personified disease-powers).

Chandas: To be verified by metrical scan in context.

{"primary_rasa":"bhayankara","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From alarm at wasting to steadiness through naming and warding.","listener_experience":"A clinical, unsentimental confrontation with chronic illness, followed by a sense of containment and ritual control.","intensity":6}